Aksiyel spondiloartritli erkek hastalarda aerobik egzersiz ile kombine edilen inspiratuvar kas eğitiminin hastalık aktivitesi, solunum fonksiyonları, diyafram kalınlığı, fonksiyonel egzersiz kapasitesi, uyku kalitesi, gündüz uykululuk düzeyleri ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERTCAN AY
Danışman: İlknur AYKURT KARLIBEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı aksiyel spondiloartritte aerobik egzersiz ile kombine edilen inspiratuvar kas eğitiminin hastalık aktivitesi, solunum fonksiyonları, diyafram kalınlığı, fonksiyonel egzersiz kapasitesi, uyku kalitesi, gündüz uykululuk düzeyleri ve yaşam kalitesi üzerine etkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: Progresif randomize kontrollü çalışmaya ASAS sınıflandırma kriterlerine göre AxSpA tanısı almış, 18-60 yaş aralığında, en az 3 aydır ilaç tedavisi altında stabil 42 erkek hasta dahil edildi. Hastalar 2 gruba randomize edildi. Grup 1'i (n=21) spinal mobilite egzersizleri ve aerobik egzersiz(maksimal kalp hızının %55-80'i oranında) uygulanan grup (n=21), Grup 2'yi (n=21) ise bunlara ek olarak inspiratuvar kas eğitimi uygulanan grup oluşturdu. Tüm hastalar çalışma süresince aynı farmakolojik tedaviyi almaya devam ettiler. Değerlendirmeler tedavi başlangıcında (0. Hafta) ve tedavi bitiminde (12. Hafta) aynı araştırmacı tarafından yapıldı. Değerlendirme parametreleri Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi (BASDAI) ve Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite Skoru (ASDAS-CRP) , Bath Ankilozan Spondilit Metroloji İndeksi (BASMI), Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFI), Pittsburgh uyku kalite indeksi (PUKİ), Epworth uykululuk ölçeği, SF-36, yorgunluk şiddet ölçeği, göğüs ekspansiyonu, inspiryum/ekspiryum diyafram kalınlığı, Diyafram kalılık indeksi (DKİ), 6 dakika yürüme testi (6DYT) ile egzersiz kapasitesi , solunum fonksiyon testleriydi. Veri analizinde SPSS v.25 istatistik programı kullanıldı. Çalışma verileri Ki-kare, McNemar, Mann-Whitney U, Wilcoxon Sıralı İşaretler testi ve t testleriyle değerlendirildi. Bulgular: Çalışma dışlanan 7 hasta nedeni ile toplam 35 hasta ile tamamlandı ((Grup 1; n=20), (Grup 2; n=15)). Katılımcıların yaş ortalaması 39.6±8.9; VKİ'Sİ 27.6±3.9 olup %48.6'sı (n=17) sigara içiciydi. Her iki grup arasında yaş, VKİ, sigara içiciliği ve başlangıç parametreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Her iki grupta da tedavi öncesine göre karşılaştırıldığında 12 haftalık tedavi sonrası VAS, ASDAS, BASMİ, PUKİ, SF-36 alt parametrelerinden enerji, ruhsal sağlık ve genel sağlık algısında istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme saptandı (p<0.05). Grup 2'de ayrıca BASDAİ, Epworth, 6 DYT, SF-36 alt parametrelerinden sosyal işlevsellik, sağ ve sol diyafragma inspirasyon sonu kalınlığı ve DKİ skorlarında, FEV1 ve FEV1/FVC değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme tespit edildi (p<0.05). Her iki grup arasında başlangıç parametrelerinde anlamlı farklılık yokken; 12. Hafta ölçümleri değerlendirildiğinde Grup 2'de VAS, BASDAİ, ASDAS-CRP, Yorgunluk, PUKİ, Diyafram inspirasyon kalınlığı sağ, Diyafram inspirasyon kalınlığı sol , DKİ sağ , DKİ sol , FEV1 değerlerinin Grup 1'e göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu görüldü (p<0.05). Hastalarda tüm tedavi boyunca herhangi bir yan etki gözlenmedi. Sonuç: AxSpA hastalarına inspiratuvar kas eğitimi ile kombine edilmiş aerobik egzersizin diyafragma kalınlığı, solunum fonksiyonları, ağrı, hastalık aktivitesi, yorgunluk, uyku kalitesi, sosyal işlevsellik düzeylerinde tek başına aerobik egzersizden daha iyi bir iyileşme sağladığı gösterilmiştir. Araştırmacılara inspiratuvar egzersizin uzun vadeli etkilerini de değerlendiren daha büyük örneklem büyüklüğüne sahip polisomnografik çalışmaları öneriyoruz. Anahtar Kelimeler: Aksiyel Spondiloartrit, İnspiratuvar egzersiz, Aerobik egzersiz, Diyafragma Kalınlığı, Uyku Kalitesi, Yaşam Kalitesi