B12 düzeyi ile akut pankreatit prognozunun ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FETHİYE MERMER TADAY
Danışman: Sevil UYGUN İLİKHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Akut pankreatit (AP), klinik seyri hafif formlardan mortal seyreden ağır tablolara kadar değişebilen, morbidite ve mortalitesi yüksek bir klinik tablodur. Hastalık şiddetini öngörmek için çeşitli klinik (BISAP) ve radyolojik (MCTSI) skorlamalar kullanılmaktadır. Vitamin B12'nin hücresel enerji metabolizması ve antioksidan mekanizmalar üzerindeki rolü göz önünde bulundurulduğunda, bu vitaminin akut pankreatit prognozu ile ilişkisi araştırılmaya değer bir konudur. Bu çalışmada, Vitamin B12 düzeylerinin akut pankreatitli hastalardaki klinik seyir ve komplikasyonlarla ilişkisi incelenmiştir. Yöntem: Bu retrospektif kohort çalışmasına, 01.01.2022–01.01.2025 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Şehir Hastanesi'nde Revize Atlanta Kriterleri'ne göre AP tanısı alarak Dahiliye veya Gastroenteroloji kliniklerinde takip edilen 18 yaş üzeri 300 hasta dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, etiyolojileri, laboratuvar ve görüntüleme bulguları kaydedildi. Vitamin B12 düzeyleri düşük ( 300 pg/mL) ve yüksek (>911 pg/mL) olarak gruplandırıldı. Hastalık şiddeti BISAP ve MCTSI skorları ile değerlendirildi. Klinik sonlanımlar arasında lokal komplikasyonlar, organ yetmezliği, tekrarlayan atak, plevral efüzyon, tromboz, mortalite ve hastanede kalış süresi (LOS) incelendi. İstatistiksel analizlerde parametrik ve parametrik olmayan testler, kategorik veriler için Ki-kare testi, LOS için negatif binom regresyon analizi kullanıldı. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 53,4±17,6 yıl olup %51,3'ü kadındı. En sık etiyolojik neden biliyer taş (%50,0), ardından idiopatik nedenler (%25,3) geldi. Revize Atlanta sınıflamasına göre olguların %60'ı hafif, %33'ü orta, %7'si ağır seyretmekteydi. Ortalama hastanede kalış süresi 13,1±16,6 gün olarak bulundu. Lokal komplikasyon oranı %38,3 olup en sık APFC (%14,7) ve WON (%12,7) izlendi. Düşük B12 düzeyine sahip hastalarda lokal komplikasyon oranı anlamlı ix derecede yüksekti (%61,0; p=0,007). Buna karşılık tekrarlayan atak, geçici organ yetmezliği, plevral efüzyon, tromboz, mortalite ve LOS açısından B12 düzeyleri ile anlamlı ilişki bulunmadı. BISAP skoruna göre yapılan ilk analizde B12 grupları arasında fark anlamlı bulunmuş (p=0,037), ancak birleşik gruplama sonrası bu fark anlamını yitirmiştir (p=0,64). MCTSI skoruna göre yapılan değerlendirmelerde de B12 düzeyleri ile hastalık şiddeti arasında anlamlı ilişki görülmemiştir (p>0,05). Negatif binom regresyon analizinde BISAP ve MCTSI skorlarının LOS ile güçlü ilişki gösterdiği, B12 düzeylerinin ise bağımsız etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Sonuç: Vitamin B12 düzeyleri, akut pankreatitli hastalarda özellikle lokal komplikasyon gelişimi ile ilişkili bulunmuştur. Bunun dışında hastalık şiddeti, mortalite ve yatış süresi gibi diğer prognostik göstergeler üzerinde bağımsız etkisi saptanmamıştır. Bulgularımız, Vitamin B12'nin AP prognozunda sınırlı bir belirteç olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, Vitamin B12, BISAP, MCTSI, prognoz, komplikasyon