Ratlarda laminektomi sonrası epidural fibrozis oluşumunda tadalafil uygulamasının etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OĞUZHAN BULUT
Danışman: Alican BARIŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Spinal kord ve sinir köklerine bası nedeniyle spinal cerrahi uygulanan hastalarda postoperatif gelişen epidural fibrosis ve yapışıklıklar Başarısız Bel Cerrahisi Sendromuna (BBCS) neden olan önemli etkenlerden kabul edilmektedir. Hastalarda buna bağlı bel, bacak ağrısı ve fonksiyonel kayıp meydana gelebilmektedir. Epidural fibrozis (EF) spinal cerrahi ameliyatlardan sonra iyileşme sırasında paravertebral kasları, spinal kord ve sinir köklerini etkileyen bir seri fizyolojik süreç sonrası oluşur. Cerrahi alanın iyileşmesinin fizyolojik süreci dura mater ve sinirler üzerinde oluşan tabakaya paravertebral kaslardan fibroblast göçü ve sonrasında fibroblastların yerini kolajene bırakmasını barındırır. EF, epidural aralıkta fibröz dokunun oluşmasıdır. Laminektomi sonrasında oluşabilecek EF üzerinde etkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi önemlidir. Fosfodiesteraz-5 (PDE-5) inhibitörlerinin böbrek, karaciğer, akciğer gibi dokularda fibröz doku oluşumunu azalttığı yönünde çalışmalar bulunmaktadır. Güncel literatürde PDE-5 inhibitörlerinin vertebra cerrahisinde antifibrotik etkisine dair çalışmalar sınırlıdır. Çalışmamızda PDE-5 inhibitörlerinden en uzun etkili olan tadalafilin laminektomi cerrahisi sonrası EF üzerine etkisini hayvan modelinde araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya dahil edilen 32 adet dişi Wister Hannover rat kontrol grubu (Sham), oral grubu (O), lokal grubu (L) ve oral ile lokal kombine (O+L) grubu olmak üzere randomize dört eşit gruba ayrıldı. Tüm ratlara iki seviye laminektomi işlemi uygulandı. Sham grubuna sadece cerrahi uygulandı. L grubuna cerrahi sonrası ameliyat sahasına tadalafil lokal uygulandı. O grubuna her gün uygun dozda tadalafil oral olarak verildi. O+L grubuna ise laminektomi sonrası cerrahi sahaya lokal tadalafil uygulaması yanı sıra her gün uygun dozda tadalafil oral olarak verildi. Ratlar dört hafta sonunda sakrifiye edilerek cerrahi saha blok halinde çıkartıldı. Çıkarılan materyaller uygun şartlarda histopatolojik olarak değerlendirmeye gönderildi. Histopatolojik inceleme inflamasyon, vasküler ix proliferasyon, fibrozis ve hücre yoğunluğu olarak dört kategoride değerlendirildi. Kategorilere göre skorlamalar yapıldı. Bulgular: İnflamasyon, fibrozis ve vasküler proliferasyon kriterleri açısıdan tüm gruplar kendi aralarında değerlendirildiğinde toplam skorun O+L grubu, O grubu, L grubu, sham grubu şeklinde en düşükten en yükseğe doğru sıralandığı izlendi. Hücre yoğunluğu açısından ise tam tersi olarak en yoğun O+L grubu olmak üzere O+L grubu, O grubu, L grubu, sham grubu olarak sıralandığı görüldü. Toplam skor değerlendirmesi, kombine tedavi grubunun (4.13 ± 0.33) en düşük skora sahip olduğunu ve tedavi etkinliği açısından daha üstün olduğunu gösterdi (p<0.001). Tek başına oral uygulamanın vasküler proliferasyonu azaltmada daha belirgin bir etkiye sahip olduğu, tek başına topikal uygulamanın ise fibrozisi engellemede daha az etkili olduğu görüldü. Sonuç: Çalışmamız tadalafilin kombinasyon tedavisinin, laminektomi cerrahisi sonrası doku iyileşmesini destekleyerek epidural fibrozis gelişimini önlemede etkili sonuçlar sunabileceğini gösterdi. Ancak çalışmamızda hayvan modeli kullanımı ve denek sayısının sınırlı olması göz önünde bulundurulması gereken kısıtlılıklardır. Tadalafilin laminektomi sonrası fibrozisi engellemek için klinik pratikte kullanılması açısından daha fazla çalışma desteklenmelidir. Anahtar Kelimeler: Epidural Fibrozis, Laminektomi, Postoperatif, Spinal, Vertebra, Tadalafil, Spinal Cerrahi, İnflamasyon