Covid-19 pandemisinde aile sağlığı merkezlerinden acil yardım ambulansı nakillerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA USUL
Danışman: Tarık Eren YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı Covid 19 pandemisinde Aile sağlığı merkezlerinden gelen acil ambulans çağrılarını değerlendirmek, karşılaşılan vakalara göre aile hekimliği eğitim ve müfredat çalışmalarına katkı sağlamaktır. İleride ortaya çıkabilecek diğer pandemi türleri gibi sağlık talebinin arttığı durumlarda aile sağlığı merkezlerinde oluşabilecek talep durumunu görmek ve güvenli nakil prosedürlerinin oluşturulmasına katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışma retrospektif bir çalışmadır. Çalışma kapsamında aile sağlığı merkezine başvurup ilk değerlendirme sonrası hastaneye nakline karar verilip 112 acil yardım ambulansı ile hastanelere nakil yapılan hastalar değerlendirme kapsamına alınmıştır. Çalışmada hastanelere nakil yapılan hastaların ön tanı, yaş, cinsiyet, çağrı zaman aralığı, triaj kodu, vital bulguları, yapılan müdahaleler gibi parametreleri acil sağlık otomasyon sistemi üzerinden incelenmiştir. Verilerin analizi IBM SPSS 25.0 (Armonk, NY: IBM Corp.) istatistik paket programı kullanılarak yapıldı. Bulgular: Çalışmaya aile sağlığı merkezine başvurup ilk değerlendirme sonrası hastaneye nakline karar verilip 112 acil yardım ambulansı ile hastanelere nakil edilen 1324 hasta dahil edildi. Olguların yaş ortalaması 46,4 ± 24,8 idi ve 685'i (%51,7) erkekti. Acil çağrıdan olay yerine ambulans ulaşım süresi 10,2 ± 7,3 dakikaydı. Çağrı sonrası görevlendirilen ekibin olay yerine ulaşım süresi 6,3 ± 4,8 dakikaydı. Nakil tanılarına bakıldığında düşmeler %11,9 ile ilk sırada, primer hipertansiyon %9,6 ile ikinci sırada ve göğüs ağrısı %8,8 ile üçüncü sıradaydı. Vakaların triaj kodlarına bakıldığında 108'i (%8,2) kırmızı kod, 697'si (%52,6) sarı kod ve 519'u (%39,2) yeşil kodluydu. Pandemi ve öncesi dönem karşılaştırmalarda; yaş, cinsiyet, uyruk, ilk 5 tanı yönünden, triaj kodları yönünden istatistiksel olarak benzer bulunmuştur. Pandemi ve öncesi dönem karşılaştırmalarda; her iki ulaşım süresi yönünden de istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur. Sonuç: Birinci basamak sağlık hizmetleri rutin poliklinik hizmetleri yanında acil vaka başvurularını da karşılamaktadır. Düşmeler, hipertansif aciller, göğüs ağrısı tanılı hastalar çalışmamızda en sık tanı alan hasta gruplarıydı. Özellikle aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının acil vaka yönetim algoritmalarına hakim olması önemlidir. COVID-19 pandemisi döneminde en sık şüpheli COVID-19 hastaları nakil edilmiştir. COVID-19 pandemisi gibi sağlık kapasitesini zorlayan durumlarda şüpheli ya da stabil hastaların birinci basamak ve hastanelere başvurularını, yoğun ambulans kullanımı ile taşınmalarını azaltabilecek farklı yöntem ve araçların kullanılması planlanmalıdır.