Acil serviste travma dışı nedenler ile başvuran ve beyin bilgisayarlı tomografi istenilen hastalarda echs skorlamasının validasyonu: prospektif eksternal validasyon çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EVRİM KAR DAŞDELEN
Danışman: Serkan Emre EROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Acil servise travması olmayan nedenlerle başvurusu olan hastalarda beyin bilgisayarlı tomografi (BT) çekimi için oluşturulan Acil BT Baş skoru (ECHS) skorlamasını Türkiye acil servis ortamında doğrulamak ve travma öyküsü olmayan hastalar üzerinde beyin BT çekilmesi konusunda objektif olarak ortak bir görüş birliği sağlamak Gereç ve Yöntem: Çalışmamız gözlemsel tanısal değerlilik çalışması olarak tasarlanmış olup tek merkezde yürütülmüştür. Bu çalışmada Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne 10.06.2022 ile 10.10.2022 tarihleri arasında travma nedenli olmayan nedenlerle erişkin acil servise başvuran 18 yaş üstü popülasyonda beyin BT'si olan hastalar dahil etme ve dışlama kriterlerine göre çalışmamızda yer aldı. Hastaların demografik özellikleri, şikayetleri, tıbbi öyküleri, fizik muayeneleri, nöroradyoloji hekimlerinde oluşturulan beyin BT raporları kaydedildi. Bu hastalar ECHS skorunda yer alan 4 veri noktası (Fizik muayenede fokal nörolojik defisit, fizik muayenede geçici nörolojik defisit, yeni akut başlangıçlı baş ağrısı veya ağrı şiddeti artmış, değişmiş baş ağrıları, değişen bilinç durumu ile yeni başlayan nöbet kombinasyonu) açısından değerlendirildi ve ECHS verilerimize uygulandı. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler ile karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmamız 10.06.2022 ile 10.10.2022 tarihleri arasında hastaneye başvuran 1896 hastadan 312'sini dışlayarak, toplam 1584 hastanın verilerini içermektedir. Hastaların yaş ortancası 58 (42-73) olup, bu popülasyonun %53,2'sini kadınlar oluşturmaktadır. Başvuru nedenleri arasında baş ağrısı, senkop, presenkop, bilinç durumu değişikliği, denge kaybı, ataksi, geçici fokal motor defisit, geçici fokal duyu defisit ve ilk nöbet gibi belirtiler bulunmaktadır. Hastaların %9,7'sinde beyin bilgisayarlı tomografide önemli patoloji tespit edilmiştir. BT'si normal olan hastaların ECHS skoru ortancası ise 1 (1 – 2) olarak hesaplandı ve gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001). Çalışma sonuçlarına göre, ECHS'nin klinik olarak önemli patolojiyi ayırt etme duyarlılığı %100 (%95GA = 97.6- 100), özgüllüğü %3.4 (%95GA = 2.6 – 4.5) olarak bulundu. ECHS skorunun ROC analizinde eğri altında kalan alanı 0.825 (%95GA = 0.789 – 0.861) bulundu. Lojistik regresyon analizi sonucunda ECHS skoru, presenkop (p<0.001), denge kaybı (p<0.001), diyabet (p<0.001), sistolik kan basıncı (p<0.001) ve Parkinson hastalığı (p<0.001) gibi bağımsız prediktörler olarak tanımlanmıştır. ECHS skoru, benzer skorlama yöntemlerine göre daha yüksek bir performans sergilemektedir. Sonuç: Travma dışı semptomlarla gelen hastalarda önceki skorlamalar, beyin BT sonuçlarını tahmin etmede beklenen performansı sağlayamayabilir, bu nedenle ECHS gibi bir skorlama yaklaşımı önemlidir. Ancak ECHS'in BT taramalarını azaltmadaki başarısı sorgulanmalıdır ve daha iyi öngörüler ve alternatif modeller geliştirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Bilgisayarlı tomografi, Klinik skorlama, Beyin, Kraniyal, Acil Servis