Acil serviste bolus nitrogliserin ve geleneksel nitrogliserin infüzyonu tedavisi uygulanmış akut kardiyojenik akciğer ödemi tanısı alan hipertansif hastaların klinik sonlanım açısından karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK ŞAHİN
Danışman: İsmail TAYFUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akut hipertansif kardiyojenik akciğer ödemi (AHKAÖ), ani gelişen nefes darlığı, takipne, sempatomimetik bulgular ve belirgin hipertansiyonla seyreden, acil serviste hızlı tanı ve tedavi gerektiren kritik bir klinik tablodur. Artmış sempatik tonus ve ani art yük artışının neden olduğu pulmoner konjesyon dakikalar içinde solunum yetmezliğine neden olabilir. Bu durumda hızlı vazodilatasyon hayat kurtarıcıdır. Son yıllarda bolus nitrogliserin tedavisinin AHKAÖ yönetimindeki yeri vurgulanmakla birlikte, uygulama şeklinin (bolus veya sürekli infüzyon) klinik sonlanım üzerindeki etkisine ilişkin veriler sınırlıdır. Bu çalışmada, AHKAÖ nedeniyle acil serviste tedavi edilen hastalarda bolus nitrogliserin ile geleneksel nitrogliserin infüzyonu uygulamalarının klinik sonlanım (taburcu–servis–yoğun bakım) ve entübasyon gereksinimi açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif, tek merkezli gözlemsel çalışmaya, 1 Eylül 2024 – 7 Ocak 2025 tarihleri arasında üçüncü basamak bir eğitim ve araştırma hastanesi acil servisine AHKAÖ tanısıyla başvuran ve intravenöz nitrogliserin tedavisi uygulanan 113 hasta dâhil edilmiştir. Hastalar nitrogliserinin uygulanma metoduna göre bolus ve infüzyon gruplarına ayrılmıştır. Birincil sonlanım değişkeni klinik sonlanım, ikincil sonlanım değişkeni entübasyon gereksinimi olarak belirlenmiştir. Tek değişkenli analizler ve ordinal lojistik regresyon modeli ile acil servis sonlanımına etki eden faktörler değerlendirilmiştir. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 72,2±12,2 yıldı ve %52,2'si erkekti. En sık komorbiditeler hipertansiyon (%90,3) ve kalp yetersizliği (%66,4) idi. Acil servis sürecinde mortalite izlenmedi. Ordinal lojistik regresyon analizinde bolus nitrogliserin uygulanması, daha iyi acil servis sonlanımıyla bağımsız olarak ilişkili bulundu (OR=6,90; %95 GA: 3,10–15,36; p<0,001). Entübasyon oranı bolus grubunda %8,9, infüzyon grubunda %21,1 (p=0,071) idi. Sonuç: Acil serviste AHKAÖ yönetiminde bolus nitrogliserin uygulaması, daha iyi klinik sonlanım ile ilişkilidir. Bolus nitrogliserin, uygun hasta seçimiyle fizyopatolojik olarak rasyonel ve acil koşullarda uygulanabilir bir tedavi seçeneği olup, bulguların doğrulanması için prospektif çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: "pulmoner ödem", "hipertansif acil durum", "nitrogliserin", "acil servis", "kritik bakım", "endotrakeal entübasyon"