Diyabetik ketoasidoz ile başvuran çocuk hastalarda klinik şiddetin öngörülmesinde biyokimyasal belirleyicilerin yeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA ECEM EROL
Danışman: Meltem EROL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda diyabetik ketoasidoz (DKA) tanısıyla başvuran hastaların demografik özelliklerini, hastaların başvurudaki asidoz şiddeti ile demografik özelliklerini karşılaştırmayı, başvurudaki asidoz şiddetinin diğer biyokimyasal parametreler ile nasıl değişkenlik gösterdiğini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Ocak 2022 ile Nisan 2023 tarihleri arasında T.C. SBÜ Bağcılar Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Acil, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları servisinde ve Çocuk Yoğun bakımda 7ay-17 yaş aralığında değişen yaşlarda DKA ile başvuran Tip 1 Diyabetes Mellitus (DM) tanısı ile takip edilen 112 hasta dahil edilmiştir. Hastaların demografik verileri, muayene bulguları, antropometrik ölçümleri, biyokimyasal parametreleri hasta dosya kayıtları ve T.C. SBÜ Bağcılar Eğitim Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları otomasyon sistemi olan Health İnformation Sistem (HIS) veri tabanı enformasyon sistemine kayıtlı veriler retrospektif olarak incelemeye alındı. Hastaların yatış dosyaları geriye dönük olarak tarandı. Hastaların klinik ve laboratuvar bulguları ayrıntılı olarak gözden geçirildi. Dosyalarına ulaşılamayan veya dosya verileri yetersiz olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Bulgular: Çalışma kapsamında 112 çocuk hasta incelenmiş olup yaş ortalaması 11.8 ± 4.2 yıldır. Hastaların %50.9'u erkek, %49.1'i kız çocuğudur. Değerlendirmeye göre, hastaların %4.5'i 1-4 yaş, %40.2'si 5-11 yaş, %55.4'ü ise 12-17 yaş grubundadır. DKA'ya başvuru yılına göre incelendiğinde, 2022'de %74.1, 2023'te ise %25.9 oranında başvuru olmuştur. Ancak, 2023 yılının yaz ve sonbahar aylarında başvuran hasta sayısı, çalışmanın verilerinin toplandığı döneme denk gelmediğinden bu dönemdeki başvurular değerlendirilememiştir.Bu mevsim dışı durum, çalışmanın mevsimsel etkileri değerlendirmekte sınırlamalara yol açabilir.DKA süreleri ortalama 8.61 ± 3.69 saat, takip süreleri ise 5.13 ± 2.86 gündür. Asidoz şiddeti ile D vitamini eksikliği arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Ancak, cinsiyet, mevsim, tanı durumu gibi faktörlerle asidoz şiddeti arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Asidoz derecesi ile başvurudaki glisemik parametreler arasında anlamlı ilişki belirlenmiş, ayrıca DKA süresi ile yatış süreleri arasında korelasyon bulunmuştur. Regresyon analizinde kan glukoz düzeyleri ile laktat düzeylerinin asidoz şiddetinin bağımsız öngörücüsü oldukları belirlenmiştir. Bununla beraber, 2023 yılının yaz ve sonbahar aylarında başvuran hasta sayısı, çalışmanın verilerinin toplandığı döneme denk gelmediğinden bu dönemdeki başvurular değerlendirilememiştir.Bu mevsim dışı durum, çalışmanın mevsimsel etkileri değerlendirmekte sınırlamalara yol açabilir. Sonuç ve Öneriler: DKA nedeniyle tüm hastaneye yatışların %2'si ile %8 ini oluşturan önemli ölçüde mortalite ve morbiditeye neden olan çok ciddi bir durumdur. Diyabetin erken tanısı ve farkındalığının arttırılması için okul çağı çocuklarına yönelik eğitim programları düzenlenmeli, ailelere yönelik her tür kitle iletişim araçları ve online platformlar kullanılarak eğitim programları oluşturulmalıdır. Eski tanılı izlemdeki Tip 1 DM'li hastaların tedavi uyumunu arttıracak bireyselleştirilmiş insülin tedavi, egzersiz ve beslenme programları uygulanmalı, psikolojik destek sağlanmalı, diyabet eğitimleri belli aralıklarla tekrarlanmalıdır. Diyabet farkındalığı artırılarak DKA ile başvuru sıklığı ve hastaların daha hafif asidoz tablosunda hastaların başvurmaları sağlanarak DKA'da mortalite ve morbiditeye sebep olan beyin ödemi ve santral sinir sistemi komplikasyonlarının önüne geçilebilir. Anahtar kelimeler: Tip 1 diyabetes mellitus, diyabetik ketoasidoz, çocuk, izlem, sonuç