İntrauterin zonisamid maruziyetinin yavru sıçanların motor ve kognitif fonksiyonu üzerine etkisi

FATMA SEDA BİNGÖL

İntrauterin zonisamid maruziyetinin yavru sıçanların motor ve kognitif fonksiyonu üzerine etkisi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA SEDA BİNGÖL

Danışman: Güray KOÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Uluslararası Epilepsi ile Savaş Derneği (International League Against Epilepsy-ILAE) tanımına göre epilepsi o anda gösterilebilen bir neden olmadan ortaya çıkan ve 24 saatten uzun sürede tekrarlayan en az iki nöbet olmasıdır, refleks nöbetler bu tanıma dahildir. Nöbet önleyici ilaçların teratojenik yan etkilerinden dolayı gebelikte ilaç seçiminde zorluklar yaşanmaktadır. Zonisamid gebelik sırasında da kullanılabilen jeneralize ve parsiyel epilepsili olgularda etkili, yeni nesil antinöbet ilaçlardan (ANİ) birisidir. Zonisamide prenatal maruz kalmanın geç dönem bilişsel, motor ve davranışsal alanlarda olası etkileri tam bilinmemektedir. Çalışmamız sonrasında elde olunacak veriler eşliğinde aynı etki mekanizmasına sahip diğer ANİ'lerin gebelikte kullanımı konusunda da yol gösterici olabilecektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız iki aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada vajinal plak tespit edilen dişi sıçanlardan her grupta 5 tane olmak üzere 4 grup oluşturulmuştur. Hamileliğin ilk gününden itibaren zonisamid deneysel kullanım dozlarında (25, 50 ve 100 mg/kg) oral gavaj ile doğuma kadar verilmiştir. Kontrol grubuna aynı süreçte oral gavaj ile 1 ml su verilmiş ve hamile sıçanlar normal doğuma bırakılmıştır. Doğum sonrası çalışmanın ikinci aşamasına geçilmiştir. İkinci aşamada bu yavru sıçanlar her anneden randomize olarak seçilerek 4 grup oluşturulmuş ve bu yavruların sonuçları değerlendirilmiştir. Açık alan testi Morris Su Labirenti Testi Bulgular: Annelerine 25, 50 ve 100 mg/kg/gün zonisamid verilen ve 4 gün süreyle platform varlığında yüzdürülen (öğrenmenin sağlandığı aşama) sıçanlar, 5. gün (retan-siyon testi) platformu bulana kadar yüzdürüldü (belleğin değerlendirilmesi). 100 mg/kg/gün doz grubunun diğer gruplarla karşılaştırıldığında hedef kadranı bulma süre-lerinde ve ortalama hızlarında, istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görüldü. Zo-nisamid 50 mg/kg/gün uygulanan grupta canlı yavru elde edilemedi. Bu beklenmeyen durum karşısında sakrifiye edilen dişi sıçanların over ve uterusları çıkartılarak incelen-diğinde, uteruslarında kistik bir sıvı olduğu görüldü. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları zonisamidin intrauterin dönemde kronik kullanımının öğrenme ve bellek fonksiyonları üzerine olumsuz bir etki oluşturabileceği, uterus ve over üzerindeki histopatolojik etkilerinin ileri çalışmalarla değerlendirilmesi gerektiğidir.