Hashimato tiroiditi hastalarında vitamin B12 eksikliğinin sıklığının belirlenmesi ve normal popülasyonla karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, DİYARBAKIR GAZİ YAŞARGİL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FİRDEVS ACER

Danışman: Halit DİRİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş: Hashimato tiroiditi, otoimmün temelli ve hipotiroidizmin en yaygın nedenlerinden biri olan kronik bir tiroid hastalığıdır. Hashimato tiroiditi hastalarında, intrinsik faktör eksikliği ve gastrointestinal motilite bozuklukları gibi mekanizmalarla vitamin B12 emilimi bozulabilir. Bu çalışmada, Hashimato tiroiditi tanısı alan bireylerde serum vitamin B12 düzeyleri ile sağlıklı bireylerdeki düzeyler karşılaştırılmış; ayrıca B12 eksikliğinin saptanmasında klasik serum düzeyine ilaveten fonksiyonel belirteç olan metilmalonik asit (MMA) düzeylerinin rolü tartışılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte yürütülen bu çalışmaya 118 Hashimato tiroiditi hastası ve 74 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Bireylerin serum TSH, T3, T4, anti-TPO, vitamin B12 düzeyleri retrospektif olarak incelenmiştir. Vitamin B12 eksikliği <200 pg/mL, gri zon 200–300 pg/mL ve ≥300 pg/mL eksiklik yok olarak sınıflandırılmıştır. Gruplar yaş, cinsiyet ve laboratuvar verileri açısından karşılaştırılmıştır. Veriler SPSS 25.0 programında analiz edilmiştir. Bulgular: Hashimato tiroiditi grubunun ortalama serum vitamin B12 düzeyi 380,3 ± 196,2 pg/mL, sağlıklı grubun 364,2 ± 122,9 pg/mL olup aradaki fark anlamlı değildir (p=0,951). Ancak Hashimato tiroiditi grubunda gri zon oranı %29,7 ve kesin eksiklik oranı %3,4'tür. Bu oranlar birlikte değerlendirildiğinde Hashimato tiroiditi hastalarının yaklaşık üçte birinde (toplam %33,1) B12 eksikliği mevcuttur. Anti-TPO ve TSH düzeyleri Hashimato tiroiditi grubunda anlamlı olarak yüksektir (p<0,001). Tartışma: Her ne kadar serum B12 düzeyleri klasik eksiklik sınırları içinde farklılık göstermemiş olsa da gri zon aralığında bulunan bireylerin oranı literatürle tutarlıdır. Bu durum, fonksiyonel B12 eksikliğine işaret edebilir ve klasik B12 düzeyinin eksikliği yetersiz yansıttığını düşündürmektedir. Ayrıca Hashimato tiroiditinde pernisiyöz anemi ve otoimmün gastritin de eşlik etmesi B12 eksikliğini artırmaktadır. Sonuç: Hashimato tiroiditi hastalarının yaklaşık üçte birinde serum B12 düzeyleri eksiklik ya da gri zon sınırındadır. Klinik semptomların varlığı ve bu değerlerin yetersizliği göz önünde bulundurulduğunda, sadece serum B12 düzeyine dayalı tanı yetersiz olabilir. Fonksiyonel belirteçler olan MMA ve homosistein düzeyleri ile desteklenen çok yönlü bir yaklaşımın tanı sürecinde kullanılmasının önemi vurgulanmaktadır.