İlk atak şizofreni hastalarında uyku bozuklukları ile inflamasyon yükü arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASUDE KOCACIK OKUR
Danışman: Tonguç Demir BERKOL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: İlk atak şizofreni hastalarında uyku bozukluğunun hastalığın ilk anında tespit edilen inflamatuar değişiklikler ile ilişkisinin olup olmadığı Kompleman 3 (C3), Kompleman 4 (C4) ile periferik inflamasyon belirteçlerin düzeyleri ölçülerek sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması amaçlanmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM: İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde akut kliniklerinde yatarak ya da ayaktan başvuru ile tedavi görmekte olan, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-5 (DSM-5) kriterlerine göre şizofreni tanı kriterlerini karşılayan ve halen şizofreninin ilk psikoz atağı içerisinde bulunan 31 hasta yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 32 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edilmiştir. Kişilere araştırmanın amacı ve uygulanacak testler ve prosedür açıklandıktan sonra bilgilendirilmiş gönüllü onam formu alınmıştır. DSM-5 tanı ölçütlerine göre şizofreni tanı kriterlerini karşılayan ve halen şizofreninin ilk psikoz atağı içerisinde bulunan konan hastalara, sosyodemografik veri formu doldurularak Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANNS) ve Pittshburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile Vücut kitle indeksi (VKİ) ölçümü yapılmıştır. Vücut kitle indeksi Kilo/Boy' un karesi şeklinde hesaplandı. Hasta ve sağlıklı kontrol grubu sigara kullanımı ve VKİ açısından eşleştirildi. Sağlıklı gönüllüler ile de sosyodemografik veri formu doldurularak ve vücut kitle indeksi ölçümü yapılmıştır. Aynı zamanda sağlıklı kontrollere de PUKİ uygulanmıştır. Hastalar ve sağlıklı kontrollerden, örnekler alındıktan sonra tüplerin C3, C4 ve C-Reaktif Protein (CRP), lenfosit, nötrofil, lökosit düzeylerinin Human kitler kullanılarak ELISA yöntemi ile çalışılmıştır. Hasta grubunda PANNS toplam, PANNS negatif, PANNS pozitif ve PANNS genel psikopatoloji puanlarını yordamada etkili olan değişkenler Çok Değişkenli Doğrusal Regresyon Analizi ile incelendi. Tüm katılımcılar bir arada değerlendirildiğinde ise psikoz tanı riskini artırmada etkili olan faktörler ise Çok Değişkenli Binary Lojistik Regresyon Analizi Sonucu ile değerlendirildi. Bir diğer ifadeyle bu analizde hasta grubu ve kontrol grubu bir arada değerlendirilmiş, hasta grubunda bulunmak olumsuz bir durum olarak değerlendirilmiş ve hasta grubu riskine etki edecek değişkenlerin etkileri bir arada incelenmiştir. BULGULAR: Hasta ve kontrol grubu yaş ve cinsiyet, VKİ ve sigara kullanımı açısından homojen dağılım göstermektedir. Hasta ve kontrol grubunda demografik veriler kıyaslandığında hasta grubu vakaların kontrol grubu vakalarına göre ailede psikiyatrik öykü olma oranlarının istatistiksel olarak anlamlı seviyede daha yüksek olduğu (p=0,039), hasta grubu vakaların kontrol grubu vakalarına göre çalışma durumu oranlarının istatistiksel olarak anlamlı seviyede daha düşük olduğu (p 0,05) bulundu. PUKİ ve PANNS puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede ilişki olmadığı (p>0,05) bulundu. Hasta grubunda sosyal işlevselliğin ve buna bağlı çalışma oranının kontrol grubu ile kıyaslandığında daha kötü olduğu bulunmuştur. Hasta grubunda bildirilen uyku bozukluğunun kontrol grubuna oranla daha fazla olduğu görülmüştür. Hasta grubunda kontrol grubuna göre ölçülen serum C3 seviyesi sağlıklı kontrol grubunda daha yüksek bulunurken C4 seviyesinde anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. SONUÇ: Şizofrenin ilk atak döneminde uyku düzenindeki bozukluğun hastalığın ilk anından itibaren olan inflamatuar disregülasyon süreci ile ilişkili olmadığı, inflamatuar süreci değerlendirmede C3, C4 ve CRP dışındaki inflamauar mediatörlere bakılmasının süreci aydınlatmada etkili olabileceği düşünülmektedir. Sadece ilk atak şizofreni hastalarına yer verilmesi kronik ve tedaviye dirençli hasta grubunun ele alınmamış olması, örneklem büyüklüğünün daha küçük bir grubu içermesi sebebiyle sonuçların daha büyük örneklem grubu ile incelenmesi faydalı olabilir.