Total kalça artroplastisi uygulamalarında lateral ve posterior cerrahi yaklaşımlarının klinik ve radyolojik açıdan karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAHADIR CAN DAĞDELEN
Danışman: Uğur TİFTİKÇİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç:Bu çalışmanın amacı, total kalça artroplastisi uygulamalarında en sık kullanılan lateral ve posterior cerrahi yaklaşımların klinik, fonksiyonel ve radyolojik sonuçlarını karşılaştırılmalı olarak değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada SBÜ Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği'nde Ekim 2023- Haziran 2025 yılları arasında Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran, 50 yaş üzerine koksartroz nedeniyle tarafımızca total kalça artroplastisi işlemi yapılan toplam 33 hasta retrospektif olarak tarandı ve çalışmaya dahil edildi. Bunlardan 16 hastaya lateral yaklaşım ile total kalça artroplastisi yapılırken, 17 hastaya posterior yaklaşım ile total kalça artroplastisi uygulaması yapılmıştır. Hastaların rutin muayenelerde çekilen Budin grafileri ve Pelvis ön-arka grafileri hastane veri sisteminden tarandı. Budin grafileri ile sağlam ve cerrahi uygulanan tarafın femoralanteversiyonları ölçülürken, pelvis ön-arka grafiler ile sağlam ve cerrahi uygulanan tarafın asetabularinklinasyon,anteversiyon,offset;femoral vertikal, lateral offset ve asetabularoffset ve femoraloffsetin toplamından oluşan global offset ölçümleri yapıldı. Klinik olarak rutin muayenelerde ölçülen Harris Kalça skoru, VAS skoru ve Unutulmuş eklem skoru ile fonksiyonel değerlendirme yapıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların ortalama takip süresi posterior yaklaşımda 16.65±7.11(6-28) iken, lateral yaklaşımda 14.87±4.87(8-23) ay olarak bulundu. Posterior yaklaşım ile total kalça artroplastisi uygulanan hastalarla Lateral yaklaşım ile total kalça artroplastisi uygulanan hastaların takip süreleri arasında fark bulunmadı (p>0.05). Posterior yaklaşım ile total kalça artroplastisi uygulanan hastalarla Lateral yaklaşım ile total kalça artroplastisi uygulanan hastaların Harris Kalça skoru, VAS skoru ve FJS-12 skorları arasında fark bulunmadı (p>0.05). Posterior yaklaşım ve Lateral yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastaların sağlam tarafı ile total kalça artroplastisi uygulanan tarafın FemoralAnteversiyon değerleri arasında fark bulunmadı (p>0.05). Posterior yaklaşım ve Lateral yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastaların sağlam tarafı ile total kalça artroplastisi uygulanan tarafın Vertikal Offset değerleri arasında fark saptandı (p<0.001). Posterior yaklaşım ve lateral yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastaların total kalça artroplastisi uygulanan tarafının sağlam tarafa göre Vertikal Offset değerleri daha yüksek bulundu. Posterior yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastaların sağlam tarafı ile total kalça artroplastisi uygulanan tarafın AsetabularOffset değerleri arasında fark saptandı (p<0.01). Posterior yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastaların total kalça artroplastisi uygulanan tarafının sağlam tarafa göreAsetabularOffset değerleri daha yüksek bulundu. Lateral yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastaların sağlam tarafı ile total kalça artroplastisi uygulanan tarafın AsetabularAnteversiyon değerleri arasında fark saptandı (p<0.01). Lateral yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastaların total kalça artroplastisi uygulanan tarafının sağlam tarafa göreAsetabularAnteversiyon değerleri daha düşük bulundu. Bazı hastalarda sağlam tarafa göre cerrahi uygulanan tarafın değerleri daha küçük olabildiği gibi bazı hastalarda ise sağlam tarafa göre cerrahi uygulanan tarafın değerleri daha yüksek. Bu nedenle farkların mutlak değerleri alındı. Posterior yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastalarla Lateral yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastaların Δ Global Offset değerleri arasında fark saptandı (p<0.05). Lateral yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastaların sağlam taraf ile cerrahi uygulanan taraf Global Offset farkları daha yüksek bulundu. Posterior yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastalarda Fleksiyon fark değerleri ile Harris skorları arasında negatif yönlü Korelasyon saptandı (r=-0.687 p<0.01). Hastaların Fleksiyon fark değerleri arttıkça Harris skorları azalmaktadır. Posterior yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastalarda Abduksiyon fark değerleri ile Harris skorları arasında negatif yönlü Korelasyon saptandı (r=-0.557 p<0.05). Hastaların Abduksiyon fark Değerleri arttıkça Harris skorları azalmaktadır. Posterior yaklaşım ile cerrahi uygulanan hastalarda Dış Rotasyon fark değerleri ile Harris skorları arasında negatif yönlü Korelasyon saptandı (r=-0.731 p<0.01). Hastaların Dış Rotasyon fark Değerleri arttıkça Harris skorları azalmaktadır. Sonuç: Her iki yaklaşım arasında klinik olarak birbirlerine karşı üstünlükleri yoktur. 33 hastalık homojen serimizde; offset ve inklinasyon gibi parametreler her iki cerrahi yaklaşımdan da anlamlı fark olmaksızın benzer şekilde etkilenmiştir. Ancak posterior yaklaşım, global offset veasetabularanteversiyonun anatomik restorasyonunda anterolateral yaklaşıma göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha üstün bulunmuştur. Posterior yaklaşım hastanın nativ kalça anatomisini restore etmede radyolojik olarak daha üstün ve simetrik sonuçlar sunmaktadır. Anterolateral yaklaşım uygulayan cerrahların, supin pozisyonun getirdiği pelvik tilt kaynaklı görsel yanılsamalara karşı intraoperatif asetabular oryantasyonu konusunda dikkatli olmaları önerilir. Anahtar kelimeler:Total Kalça Artroplastisi, Lateral yaklaşım, Posterior yaklaşım, Fonksiyonelsonuçlar, Kalça eklemi, Koksartroz