Yaygın anksiyete bozukluğu tanılı hastalarda yaşa göre aleksitimi düzeyleri ve sosyodemografik veriler ve klinik özelliklerle ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERK ERİM BİLGİLİ
Danışman: Kamil Nahit ÖZMENLER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) tanılı hastalarda duygularını tanıyabilme ve ifade etmede güçlük anlamına gelen aleksitimi düzeylerinin yaş ile ilişkisi ve hastaların sosyodemografik özellikleri ile sahip oldukları klinik özelliklerin aleksitimi ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğe başvuruda bulunup çalışmaya dahil edilme kriterlerini taşıyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden DSM-5 Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-5-CV) uygulanarak DSM5' e göre Yaygın Anksiyete Bozukluğu tanısı almış 130 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen katılımcıların muayenesi sırasında yarı yapılandırılmış sosyodemografik veri formu doldurulmuştur. Sosyodemografik veri formunda hastaların yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, meslek, kentsel/kırsal yaşam ve gelir düzeyi gibi bilgiler yer almaktadır. Ardından katılımcıların anksiyete düzeyinin değerlendirilmesi için Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmış olan ve klinisyen tarafından değerlendirmesi yapılan "Hamilton Anksiyete Ölçeği", aleksitimi düzeyini değerlendirmek maksatlı "Toronto Aleksitimi Ölçeği", Somatik, Anksiyete ve Depresif belirtilerinin değerlendirmesi için "Hasta Sağlığı AnketiSomatik, Anksiyete, Depresif Belirtiler Ölçeği" ve semptomların hasta tarafından nasıl yorumlandığını değerlendirmek amacıyla "Semptom Yorumlama Anketi" uygulanmıştır. Bulgular: 130 YAB tanılı hasta üzerinde gerçekleştirilen bu çalışmanın bulguları, aleksitimi düzeylerinin demografik ve klinik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. İleri yaş gruplarında duyguları tanıma ve ifade etme güçlüğü artışı ile aleksitimi düzeyleri diğer yaş gruplarına göre yüksek xi bulunmuş, erkek hastaların aleksitimi puanları da kadınlara kıyasla belirgin şekilde daha yüksek bulunmuştur. Eğitim düzeyi ile aleksitimi arasında negatif ilişki saptanmıştır. Buna karşılık, katılımcıların ekonomik durumu ve mesleki işlevselliği ile aleksitimi düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Klinik değişkenler incelendiğinde, somatik belirti şiddeti arttıkça aleksitimi puanlarının yükseldiği, benzer şekilde depresif ve anksiyöz belirti düzeyleri arttıkça aleksitiminin de anlamlı ölçüde arttığı görülmüştür. Sonuç: YAB tanılı bireylerde aleksitimi, hastalığın klinik seyriyle yakından ilişkili önemli bir bileşen olarak görülmektedir. Çalışmada elde edilen bulgular, ileri yaş, erkek cinsiyet ve düşük eğitim düzeyi gibi etkenlerin daha yüksek aleksitimi düzeyleriyle ilişkili olduğunu göstermiştir. Ekonomik durum ve mesleki işlevsellik değişkenleri ile aleksitimi arasında ise anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Ayrıca, aleksitimik eğilimlerin varlığı, hastaların bedensel belirtilerinin yanı sıra depresif ve anksiyöz semptomlarının şiddetini artırabilmektedir. Bu durum, YAB tedavisinde duygusal farkındalık ve ifade becerilerine odaklanan müdahalelerin önemini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, aleksitimi, YAB'nın gidişatını ve tedaviye yanıtını etkileyebilecek kritik bir faktör olup klinik değerlendirme ve müdahalelerde mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Anahtar Kelimeler: Aleksitimi, Yaygın Anksiyete Bozukluğu, Somatizasyon, Geriatrik psikiyatri, Depresyon