Akut Pankreatit hastalarında hematolojik ve inflamatuar parametrelerin prognostik değerinin BISAP ve HAPS skorlama sistemleri ile karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF SARI
Danışman: Mehtap BULUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Akut pankreatit (AP) hastalarında mortalite ve morbiditeyi önleme açısından erken dönemde tanının konup prognozun öngörülmesi önem arz etmektedir. Bizim çalışmamızda amacımız, BİSAP ve HAPS skorlama sistemleri ile CRP, RDW, NLR, PLR, PNI ve LMR değerleri arasındaki korelasyonu araştırmaktır. Gereç ve yöntem: Bu çalışma tek merkezli prospektif yapılmış olup, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil servisine Ağustos 2020- Eylül 2023 tarihleri arasında başvurup AP tanısı ile yatırılan 207 hasta dahil edilmiştir. 18 yaş altı hastalar, çalışma verileri eksik olan hastalar, hematolojik hastalığı olanlar, immunsupresif tedavi görenler, gebeler, pankreas karsinoması olanlar, hematolojik parametreleri etkileyebilecek ilaç kullanan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Hastaların başvuru anındaki BISAP ve HAPS skorları hesaplandı. Yine başvuru anındaki laboratuvar değerleri kaydedilerek skorlama sistemleri ile karşılaştırıldı. Tüm analizler için anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak belirlendi. Analizlerin uygulamasında IBM SPSS 26.0 programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam 207 hastanın yaş ortalaması 57,92±19,03 yıl iken, hastaların %61,8'i (128) kadın olarak saptandı. BISAP skorlama sistemine göre vakaların %89,4'ü (185) hafif, %10.6'sı (22) ise şiddetli grupta olduğu görüldü. HAPS skorlama sistemine göre ise vakaların %53,1'inde (110) HAPS pozitif olduğu bulundu. BISAP şiddetli olan grupta RDW (Z=-3,366, p=0,018), CRP (Z=-2,954, p=0,003), NLR (Z=-3,193, p=0,001) medyan değerlerinin istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha yüksek olduğu bulunurken, PNI (Z=-3,732, p<0,001), LMR (Z=-1,980, p=0,048) medyan değerlerinin istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha düşük olduğu bulundu HAPS skorlaması pozitif olan vakalarda PNI (Z=-3,106, p=0,002) medyan değeri istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha yüksek olduğu bulunurken, RDW (Z=-2,811, p=0,005), PLR (Z=-1,958, p=0,050) medyan değerlerinin istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha düşük olduğu bulundu. Mortalite ile seyreden vakaların hayatta kalanlara göre CRP (Z=-2,516, p=0,012) değeri anlamlı derecede yüksek bulunurken, PNI (Z=-3,459, p=0,001) değeri anlamlı derecede düşük bulundu. Sonuç: AP prognozunu öngörmede CRP, NLR, RDW, LMR ve PNI değerleri ile BISAP skorlaması arasında anlamlı derecede uyum bulunmuştur. HAPS skoru ile PNI, PLR ve RDW değerleri arasında anlamlı bir uyum gözlendi. Aynı zamanda CRP değerinin yüksekliği hem mortaliteyi hem de hastanede kalış süresini etkileyen güçlü bir parametre olarak öne çıktı. Anahtar kelimeler: Akut Pankreatit, BISAP skoru, HAPS skoru, prognoz, CRP, nötrofil/lenfosit oranı (NLR), platelet/lenfosit oranı (PLR), RDW, lenfosit/monosit oranı (LMR), Prognostik Nutrisyonel İndeks (PNI)