Bipolar depresyon ve major depresif bozukluk hastalarında klinik özelliklerin incelenmesi ve serum IGF parametrelerinin (IGF-1, IGF-2, IGFBP-2, IGFBP-3) sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR ÖZTÜRK
Danışman: İhsan Tuncer OKAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, Bipolar Depresyon (BD) ve majör depresif bozukluk (unipolar depresyon, MDB) tanılı hastalarda klinik özellikleri ve ölçek puanlarını değerlendirmek ile serum IGF-1, IGF-2, IGFBP-2, IGFBP-3 ve IGF-1/IGFBP-3 oranını sağlıklı kontrollerle karşılaştırarak duygudurum bozukluklarındaki olası biyolojik rolünü değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya BD ve MDB tanısı alan hastalar ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş sağlıklı kontrol grubu dâhil edilmiştir. Tüm katılımcıların sosyodemografik ve klinik verileri kaydedilmiş; depresyon şiddeti Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ), intihar düşüncesi Beck İntihar Düşüncesi Ölçeği (BİDÖ) ve umutsuzluk Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) ile değerlendirilmiştir. Serum IGF-1, IGF-2, IGFBP-2 ve IGFBP-3 düzeyleri ölçülmüş,IGF-1/IGFBP-3 oranı hesaplanmıştır. Analizlerde yaş, cinsiyet, BKİ ve sigara kullanımı karıştırıcı değişkenler olarak dikkate alınmış ve düzeltilmiş istatistiksel modeller uygulanmıştır. Bulgular: Sosyodemografik özellikler değerlendirildiğinde hasta gruplarında sağlıklı kontrollere kıyasla daha düşük eğitim düzeyi, daha yüksek işsizlik oranı ve daha fazla sigara kullanımı saptanmıştır. Hasta gruplarında klinik özellikler karşılaştırıldığında; BD grubunda ailede bipolar bozukluk öyküsü, hastalık süresinin daha uzun olması, daha fazla hastane yatış sayısı, intihar girişimi sayısının daha fazla olduğu ve mevsimsel özellik daha belirgin olduğu görülmüştür. Depresyon süresi ise MDB grubunda daha uzun saptanmıştır. HDDÖ toplam puanları ile BİDÖ ve BUÖ puanları açısından BD ve MDB grupları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. HDDÖ'nün alt madde analizlerinde ise BD grubunda psikomotor retardasyon, çalışma ve aktivitelere ilgi azalması, genital semptomlar ve içgörü kaybı, MDB grubunda ise uykuya dalmakta güçlük ve somatik anksiyete belirtileri daha belirgin bulunmuştur. IGF sistemi parametreleri ilk analizlerde hasta gruplarında sağlıklı kontrollere kıyasla daha düşük saptanmış; ancak yaş ve sigara gibi karıştırıcı değişkenler için yapılan düzeltilmiş analizlerde IGF-1, IGF-2, IGFBP-2 ve IGFBP-3 düzeylerindeki farklar istatistiksel anlamlılığını yitirmiştir. Buna karşın IGF-1/IGFBP-3 oranı, düzeltilmiş analizlerde BD ve sağlıklı grup arasında anlamlı farklılığını korumuştur. Sonuç: Bu çalışma, IGF sistemi parametrelerinin duygudurum bozukluklarıyla ilişkili olmakla birlikte, yaş ve sigara gibi biyolojik değişkenlerden belirgin biçimde etkilendiğini göstermektedir. IGF-1/IGFBP-3 oranının karıştırıcı değişkenlere rağmen BD grubunda anlamlılığını koruması, bu oranın IGF-1 biyoyararlanımını kısmen yansıtan ve BD tanılı hastaları ayırt edici potansiyel bir biyolojik gösterge olabileceğini düşündürmektedir. Gelecekte yapılacak uzunlamasına ve daha geniş örneklemli çalışmalarda, IGF-1/IGFBP-3 oranının merkezi ve periferik biyolojik göstergelerle birlikte değerlendirilmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Bipolar Depresyon, Majör Depresif Bozukluk, İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü, IGF-1/IGFBP-3 oranı, nörotrofik faktörler