Metastatik prostat kanseri tedavisinde kullanılan ilaçların serum PSA düzeyini düşürme etkinliğinin karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SULTAN ABDÜLHAMİD HAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GİZEM GÜNEY

Danışman: Mehmet Alpaslan ÖZGÜN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Prostat kanseri, erkeklerde en sık görülen kanser türüdür. Son yıllarda tedavideki ilerlemeler sayesinde metastatik prostat kanseri hastalarında sağkalım süresi uzamış ve hastalara daha konforlu bir hayat sağlanmıştır. Metastatik prostat kanserinde değişik tedavi türleri kullanılmaktadır. Androjen deprivasyon tedavisi (ADT), kemoterapi ve en son tedaviye giren yeni nesil anti-androjen tedavileri gibi farklı tedavi türleri ile metastatik prostat kanseri tedavisinde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Serum prostat spesifik antijen (PSA) düzeyi ile, prostat kanserinin prognozu ve prostat kanseri tedavisine yanıt arasında güçlü bir ilişki vardır. Prostat kanserinde verilen tedavi türü ile PSA yanıtı arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar ise sınırlıdır. Bu çalışmada, metastatik prostat kanseri nedeni ile tedavi alan hastalar retrospektif olarak incelenmiş ve aldıkları tedavi türü ile PSA yanıtı arasındaki ilişki ayrıntılı bir şekilde araştırılmıştır. Hastaların aldıkları tedavi türünün prognoz üzerindeki etkisi incelenmiş, tedavi türleri arasında tedaviye PSA yanıt süresi ve tedavinin PSA düşürme miktarı yönünden bir fark olup olmadığı araştırılmıştır. Çalışmaya alınan 127 hastadan 31'i sadece ADT kullanmıştır. 96 hasta ise tanı anında veya progresyon gelişimi sonrası ADT ile birlikte ek tedavi (kemoterapi ve/veya yeni nesil anti-androjen tedavisi) almıştır. Başlangıçta alınan tedaviye göre incelendiğinde; tedavi öncesi PSA değeri, ADT ile birlikte ek tedavi alan hastalarda sadece ADT alanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Tedaviye PSA yanıt süresi yönünden tedavi türleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Tedavinin PSA düşürme miktarı ise, başlangıçta ADT ile birlikte ek tedavi alanlarda sadece ADT alanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Progresyon sonrası başlanan tedaviler incelendiğinde ise, tedavi öncesi PSA düzeyi ve tedavinin PSA düşürme miktarı bakımından tedavi türleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır, ancak tedaviye PSA yanıt süresinin enzalutamid tedavisinde dosetaksel tedavisine göre anlamlı bir şekilde daha kısa olduğu gösterilmiştir. Genel sağkalım süresi yönünden tedavi türleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç olarak; bu çalışma ile, metastatik prostat kanseri hastalarında verilen tedavi türü ile tedaviye PSA yanıtı ve tedavinin PSA düşürme miktarının yakın ilişkili olduğu gösterilmiştir. Ancak bu ilişkinin daha iyi aydınlatılabilmesi için, geniş ölçekli çalışmalar gerekmektedir.