Gestasyonel diyabetes mellitus tanısı almış olan gebelerde maternal serumda Endocan düzeyinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DOĞUŞ ESKİN
Danışman: Murat MUHCU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Gestasyonel Diyabetes Mellitus (GDM) tanısı almış olan gebeler ile GDM'li olmayan sağlıklı gebelerde üçüncü trimesterda maternal serum Endocan düzeylerinin karşılaştırılması. Endotel hücresine özgü Endocan insanlarda ESM-1 geni tarafından kodlanan bir proteindir. Endocan esas olarak insanlarda akciğer ve böbrek dokularındaki endotel hücrelerinde eksprese edilmektedir. Endocan ekspresyonu sitokinler tarafından düzenlenmektedir. Endocan, neoanjiyogenez sırasında uç hücrelerin spesifik bir biyolojik belirteci olarak tanımlandı. Vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF) veya fibroblast büyüme faktörü 2 (FGF-2) gibi pro-anjiyogenik büyüme faktörlerinin varlığında Endocan ekspresyonunun arttığı gösterildi. Hipervaskülarize kanserlerde, Endocan'a karşı monoklonal antikorlar kullanılarak yapılan immunohistokimya boyama ile Endocan aşırı ekspresyonu tespit edildi. Literatürde yapılan çalışmalarda obez ve gestasyonel diyabeti olan kadınların plasentasında Endocan ekspresyonunun arttığı tespit edildi. Literatürdeki bu bilgiden yola çıkarak, biz de üçüncü trimesterda 75 g oral glukoz tolerans testi (OGTT) sonucuna göre GDM tanısı almış olan hastalar ile üçüncü trimesterda 75 g OGTT yapılmış ve sonucu normal olan gebelerin serumunda Endocan düzeyine bakmayı amaçladık. Yöntemler: Prospektif kesitsel tipteki bu çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nin gebe polikliniğinde yapıldı. Eylül 2022- Kasım 2022 tarihleri arasında başvuran gebeliğin üçüncü trimesterda (24-28. hafta arasında) 75 g OGTT yapılmış olan gebelerden 75 g OGTT sonucuna göre GDM tanısı almış olan 80 gebe çalışma grubunu (GDM grubu) oluştururken yine aynı dönemde 75 g OGTT yapılmış ve sonucu normal olan ve çalışma grubu ile yaş ve vücut kitle indeksi (VKİ) açısından eşleştirilmiş 80 gebe de kontrol grubunu (GDM olmayan grup) oluşturdu. Her iki grup perinatal sonuçlar ve serum Endocan düzeyleri açısından karşılaştırıldı. Daha sonra her iki grup kendi içerisinde normal kilolu (VKİ ≤ 24,9) ve fazla kilolu (VKİ ≥ 25) olmak üzere ikişer gruba ayrıldı. Bu 4 grup da kendi aralarında maternal serum Endocan düzeyleri açısından karşılaştırıldı. Çalışmaya katılan gebelerden alınan serum örnekleri çalışılacağı güne kadar Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Biyokimya laboratuvarındaki -80 santigrat derecedeki dolapta saklandı. Alınan serum örnekleri çalışılacağı gün soğuk zincir yöntemiyle dış merkez Farmasina Tıbbi ve Kimyevi Ürünler San. Tic. Ltd. Şti., Ataşehir, İstanbul, Türkiye laboratuvarına gönderildi. Serum örneklerinde Endocan düzeyleri Sunred ticari marka (Human (ECSM1) ELISA Kit (Katalog numarası: 201-12-1978, sensitivite: 7.506 ng/L, assay range: 8 ng/L-2000ng/L) ticari kiti kullanılarak ELISA yöntemi ile Diagnostic Automation, Inc. DAR800 cihazı ve KCjunior yazılımı kullanılarak çalışıldı. Bulgular: GDM grubu ile kontrol grubu demografik veriler açısından karşılaştırıldığında yaş, VKİ ve kan alınan gebelik haftası açısından benzerdi (p=0,057, p = 0.738, p = 0,373, sırası ile). Her iki grup gravida, parite, abort, dilatasyon&küretaj işlemi, ektopik gebelik öyküsü açısından benzerdi (p = 0,320, p = 0,895, p = 0,267, p = 0,156, p = 0,304). Her iki grup kan alındığı zaman ultrason ile yapılan fetal biyometrik ölçümlerden; biparietal çap (BPD), abdominal çevre (AC), femur uzunluğu (FL), tahmini fetal ağırlık (TFA), amniotik mayi ölçümü açısından benzerdi (p = 0,887, p = 0,078, p = 0,812, p = 0,124, p = 0,210, sırası ile). GDM grubundakilerin 75 g OGTT açlık değerleri, 75 g OGTT 1.saat değerleri ve 75 g OGTT 2.saat değerleri, kontrol grubundakilerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı (p = 0,001, hepsi için). GDM grubunda HbA1c kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksekken, HOMA IR ve insülin düzeyleri kontrol grubunda GDM grubuna göre anlamlı olarak daha yüksekti (p = 0,001, p =0,014, p = 0,037, sırası ile). AST, ALT, üre, kreatinin, hemoglobin, hematokrit düzeyi ve lökosit sayısı her iki grupta benzerdi (p> 0.05, hepsi için). Her iki grup doğum şekli, doğum boyu, doğum kilosu, fetal cinsiyet, 1. dakika Apgar skoru, 5. Dakika Apgar skoru, yenidoğan yoğun bakım ihtiyacı açısından benzerdi (p>0.05, hepsi için) Her iki grup Endocan düzeyi için kan alınan gebelik haftası açısından benzerdi (p=0,373) GDM grubunda maternal serum Endocan düzeyi, kontrol grubundaki maternal serum Endocan düzeyinden istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (712,59 ng/L, 605,25 ng/L, sırası ile, p = 0,024). Her iki grup kendi içerisinde VKİ'ne göre normal kilolu (VKİ<25) ve fazla kilolu (VKİ≥25) olmak üzere ikişer gruba ayrıldı. Daha sonra bu dört grup kendi içinde maternal serum Endocan düzeyi açısından karşılaştırıldı. Bu dört grup kan alınan gebelik haftaları açısından karşılaştırıldığında her ne kadar istatistiksel anlamlı fark olsa da (p = 0,030), bu fark klinik pratikte anlamlı değildi. Bu dört grup içerisinde en yüksek Endocan düzeyi 513 ng/L ile fazla kilolu GDM grubunda tespit edilirken, en düşük Endocan düzeyi 467 ng/L ile fazla kilolu kontrol grubunda tespit edildi (p=0,157). Sonuç: Literatürde endotel hasarı ve bununla bağlantılı olarak DM ile ilişkili olduğu gösterilen Endocan molekülünün özellikle ülkemizdeki spekülatif yanılgılar dolayısıyla gebeliğinde OGTT yaptırmak istemeyen hastalar için yakın gelecekte GDM taramasında tek başına periferik venöz kan örneğinden tahlil edilip tanı koydurabilme açısından bizleri umutlandıran bir molekül olduğunu düşünüyoruz. GDM taraması amacı ile Endocan molekülünün klinik olarak kullanıma katılabilmesi amacıyla daha büyük hasta serili randomize kontrollü çalışmaların yapılması gerektiğini düşünüyoruz. Anahtar kelime: Gestasyonel Diyabetes Mellitus, Endocan, ESM-1, VEGF, FGF-2, OGTT, HbA1C, HOMA-IR