İdrar elektrolitlerinin klinik pratikte kullanımının araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE KESKİ
Danışman: Serdar KAHVECİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada hekimlerin idrar elektrolitlerini klinik pratikte kullanıp kullan-madığını araştırmak ve idrar elektrolitleri hakkında farkındalık oluşturarak kullanımını yay-gınlaştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Hekimler arasında anket çalışması yapılarak verilen cevaplar analiz edildi. Çalışmaya dahil edilen hekimlerin verileri, Google Forma kaydedildi. Standart çalış-ma veri giriş formu oluşturuldu. Hekimlerin anket formlarından elde edilen branş, çalıştığı kurum, hastane yatak sayısı, uzmanlık aldığı kurum, ne sıklıkla elektrolit, asit-baz bozuklu-ğu hastası ile karşılaştıkları, bulunduğu kurumda çalışılan idrar elektrolitleri, idrar elektrolit-lerinin klinik kullanımdaki sıklığı öğrenildi. Bulgular: Çalışmada toplam 174 hekimin anket formu değerlendirilmiştir. Çalışma-ya katılan hekimlerin %51,7'sinin (n=90) branşı iç hastalıkları idi. Hekimlerin %64,9'u (n=113) uzmanlık eğitimini eğitim ve araştırma hastanesinde almıştı. Katılımcıların %69,5'i (n=121) eğitim ve araştırma hastanesinde çalışmaktaydı ve %70,6'sının (n=123) çalıştığı hastane 500'den fazla yataklıydı. Çalışmaya katılan hekimlerin bir ayda karşılaştığı hiponatremili hasta sayısı %32,1'inin (n=56) 5-10 arasında; hipopotasemili hasta sayısı %32,8'inin (n=57) 5'ten az; hiperpotasemili hasta sayısı %27,5'inin (n=48) 11-20 arasında; asit-baz bozukluğu olan has-ta sayısı %35'inin 30'dan fazla idi. Sonuç: Bu çalışma, farklı branşlarda ve çeşitli kurumlarda görev yapan hekimlerin elektrolit bozukluklarının tanı ve tedavisinde idrar elektrolitlerini ve ilgili tetkikleri kullanma alışkanlıklarını ortaya koymuştur. Bulgularımıza göre, test isteme sıklıkları branşlar arasında belirgin farklılık göstermekte, özellikle iç hastalıkları uzmanlarının bu testleri diğer branş hekimlerine göre daha sık kullandığı görülmektedir. Buna karşılık, hastane büyüklüğü, ya-tak kapasitesi ya da eğitim alınan kurum gibi faktörlerin test isteme sıklığı üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Yalnızca hipopotasemili hastalarda 24 saatlik idrarda potasyum tetkikinin, daha küçük ölçekli hastanelerde daha az istendiği belirlenmiştir. Bu bulgular, test kullanımındaki farklılıkların daha çok hekimlerin klinik eğitimi ve branş prati-ği ile ilişkili olduğunu düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: İdrar elektrolitleri, hiponatremi, hipernatremi, hipokalemi, hi-perkalemi, metabolik asidoz, metabolik alkaloz.