Alerjik rinit tanılı çocuklarda uyku kalitesinin tedavi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK SAĞLIĞI VE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ TELLİ
Danışman: Mehmet Yaşar ÖZKARS
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Alerjik rinit (AR), burun mukozasının immunoglobulin E (IgE) aracılı reaksiyonu sonucunda oluşan nazal semptomların görüldüğü bir rinit tipidir. AR'nin prevalansı dünyada giderek artmaktadır. Çocukların yaşam kalitelerinin, uyku düzenlerinin, akademik ve sosyal başarılarının AR'ye bağlı olarak olumsuz yönde etkilendiği yapılan çalışmalar ile gösterilmiştir. Bu çalışmanın amacı, AR'li hastalarda uyku kalitesini değerlendirmek ve tedavinin AR'li hastaların uyku kalitesi üzerindeki etkisini gözlemlemektir. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji polikliniğine Mart 2023-Temmuz 2023 tarihleri arasında başvuran, 8-18 yaş arası AR tanılı toplam 167 olgu çalışmaya dahil edildi. Çalışma prospektif-kesitsel, anket çalışması olarak tasarlandı. Uyku bozukluğu tanısı ve AR dışında epilepsi, hipotiroidi, juvenil romatoid artrit, enurezis nokturna, inflamatuar barsak hastalığı, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu gibi komorbid ek hastalığı olanlar çalışmaya dahil edilmedi. Çalışmaya dahil edilen olguların, AR tedavisinden önce ve tedaviden 1 ay sonraki uyku kaliteleri Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile değerlendirildi. PUKİ skoru 21 puan üzerinden 5'in üstünde olan olgular 'kötü uyku kalitesinine sahip' olarak yorumlandı. Ayrıca olguların, sosyo-demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, kilo gibi) ve AR tanısına yönelik laboratuvar tetkik sonuçları kaydedildi. İstatistiksel değerlendirme IBM SPSS (Sosyal Bilimler için İstatistik Paketi)17 kullanılarak yapıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 167 olgunun 84'ü (%50,3) kız, 83'ü (%49,7) erkekti. Olguların medyan yaşı 11 yaş 10 ay olarak saptandı. Olguların dosyaları incelendiğinde, laboratuvar tetkiklerinden eozinofil medyan değeri %3,7, total IgE (tIgE) medyan değeri 153 IU/L olarak saptandı. Olguların 129'unda (%77,2) bir veya birden çok alerjene karşı duyarlılık saptandı. En sık alerjen duyarlılığı 110 olgu (%65.9) ile ev tozu akarlarına karşı saptandı. Çalışmadaki tüm olgulara intranazal kortikosteroid (İNKS) tedavisi başlandığı saptandı. Bazı olgulara İNKS tedavisine ek olarak, oral/intranazal H1 antihistaminik ve/veya lökotrien reseptör antagonisti (LTRA) tedavilerinin başlandığı saptandı. Olguların tedavi sonrası toplam nazal semptom skorlarında (TNSS) tedavi öncesine göre istatistiksel olarak azalma saptandı. PUKİ ölçeğine göre, AR tedavisi başlamadan önce 139 olgunun (%83,2) uyku kalitesi kötü iken 1 aylık AR tedavisinden sonra sadece 9 olgunun (%5,4) uyku kalitesinin kötü olduğu saptandı. Olguların, AR tedavisi ile PUKİ skorlarındaki azalma; uyku kalitelerindeki iyileşmesi arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı saptandı. Ayrıca çalışmada, AR tedavisi sonrasında görülen semptom şiddetindeki azalma ile uyku kalitesindeki iyileşme arasında anlamlı korelasyon saptandı. Sonuç: AR, çocuklarda uyku bozukluğuna neden olmaktadır. AR hastalarında görülen bu uyku bozuklukları tedavi ile iyileştiği görülmektedir. Bu yüzden klinisyenler, polikliniklere AR şüphesi veya tanısı ile gelen hastaların uyku kalitesini de hem tedavi öncesi hem sonrası değerlendirmelidir. Tedavi ile uyku bozukluklarının düzelmediği hastalar, Kulak Burun Boğaz ve çocuk psikiyatrisi branşlarına yönlendirilmelidirler. Anahtar kelimeler: Alerjik rinit, uyku, PUKİ, İntranazal kortikosteroid