Anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri veya anjiyotensin II reseptör blokerleri kullanımının COVİD-19 hastalarında prognoza etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİSA BABACANLAR
Danışman: Yaşar SERTBAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: COVID-19 hastalığı Çin'den başlayarak tüm dünyaya pandemi olarak yayılmıştır. COVID-19'un patogenezinde ACE2 reseptörü yoluyla insan vücuduna girebileceği öne sürülmüştür. ACEİ ve ARB'lerin kullanımının ACE2 reseptör ekspresyonunu arttırdığı ve bunun da SARS-CoV-2 ile enfekte olma olasılığını ve hastalık şiddetini arttırabileceği belirtilmiştir. Bunun yanında tam aksini iddia eden çalışmaların da olması nedeni ile çalışmamızda HT ve kullanılan ACEİ/ARB'lerin COVID-19 hastaları üzerine etkilerini karşılaştırdık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 18 yaş ve üzeri, 15.03.2020-01.07.2021 tarihleri arasında PCR (+) ya da Bilgisayarlı Tomografi (BT) toraks radyolojik yorumuna göre COVİD 19 tanısı alan ve yatarak COVİD-19 tedavisi gören 1130 hasta dahil edildi. Veri toplama formu ile; demografik veriler (yaş, cinsiyet), yatış gün süresi, yatış durumu (Servis, yoğun bakım ünitesi), semptomları, hastanın serviste aldığı tedavi, kronik hastalık varlığı, entübasyon ihtiyacı ve yatış anında ve taburcu edilirken bakılmış olan hemogram ve biyokimya (lenfosit sayısı, ferritin, fibrinojen, d-dimer, laktat dehidrogenaz, crp) değerleri ve hastanın çıkış şekli (taburcu, yoğun bakım sevk, entübasyon, vefat) bakıldı. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS Statistics 22 programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya PCR testi pozitif olan ya da PCR negatif olsa da tipik olarak CT bulgusu olan 511 (%45) kadın ve 619 erkek (%55) toplam 1130 hasta dahil edilmiştir. 1130 hastanın 997'si serviste yatarken 133 (%11,8) hastanın yoğun bakım ihtiyacı olmuştur. Hipertansif hastaların %17,2'sinde yoğun bakım ihtiyacı görülmüşken hipertansif olmayan hastalarda bu oran %7,6 ile belirgin olarak daha azdı (p<0,001; OR: 2,51; CI (1,73-3,65)). Mortalite oranları hipertansif hastalarda (%18,6) ile hipertansif olmayan hastalara (%7,3) göre anlamlı olarak yüksekti (p:<0,001; OR:2,9; CI (1,99-4,21)). RAS inhibitörü kullanan hastaların semptomların başlangıcından yatışlarına kadar geçen süre ile diğer tansiyon ilaçlarını kullanan hastalar arasında anlamlı fark saptanmadı (ACEİ/ARB – Diğer tansiyon ilaçları: 5,76±4,48 - 5,45±3,80; p: 0,880). Hastanede kalış süresi açısından da hastanede kalış süresi RAS inhibitörü kullananlarda daha düşük olsa da her iki grup arasında anlamlı fark bulunmamıştır (ACEİ/ARB – Diğer tansiyon ilaçları: 8,65±5,08 - 8,72±5,27; p: 0,965). Yoğun bakım ihtiyacı ACEİ/ARB kullananlarile diğer antihipertansifleri kullanan hastalar arasında karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p:0,108).488 hipertansif hastanın mortalite oranlarına bakıldığı zaman ACEİ/ARB kullananlarile diğer antihipertansifleri kullanan hastalar arasında mortalite oranlarının RAS inhibitörü kullananlarda daha düşük olduğu saptanmıştır (ACEİ/ARB – Diğer tansiyon ilaçları: %16,3-%24; p:0,043). Hastaların mortalite ve morbiditelerini etkileyebilecek faktörler ile yapılan regresyon analizinde ACEİ/ARB kullanımının diğer kronik rahatsızlıklar ve cinsiyet ile beraber oluşturulan modelde de istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. ACEİ/ARB kullanan hipertansif hastaların bu ilaçları kullanmayan hastaların biyokimyasal parametreleri karşılaştırıldığı zaman sadece CRP değerlerinde anlamlı fark saptandı (ACEİ/ARB – Diğer tansiyon ilaçları: 7,19±9,75 - 8,74±10,18; p:0,032). Sonuç: ACEI/ARB kullanımının COVID-19 üzerine olumsuz herhangi bir etkisine rastlanmamıştır. RAS inhibitörleri ile diğer antihipertansifler arasında yoğun bakımda yatış, mortalite ve hastalığın şiddeti ile ilgili parametreler arasında bir fark saptanmamıştır.