Metabolik asit-baz denge bozukluklarında entegre pulmoner indeks ve arteriyel kan gazı parametrelerinin korelasyonu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH UÇAR
Danışman: Ramazan KÖYLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada Sağlık Bilimleri Üniversitesi(SBÜ) Konya Şehir Hastanesi acil servisine başvuran ve/veya acil yoğun bakım ünitesi(YBÜ) yatışı devam eden hastaların arter kan gazında(AKG) metabolik asidoz veya alkaloz saptanan hastalarda Entegre Pulmoner İndeks(EPİ) ile AKG parametreleri arasındaki korelasyonu ve EPİ kullanılabilirliğini araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, prospektif, kohort bir çalışmadır. Bu çalışmaya Şubat 2023 ile Mayıs 2023 tarihleri arasında 3. basamak sağlık kuruluşu olan Konya Şehir Hastanesi acil servisine başvuran ve/veya Acil(Genel) Yoğun Bakımda takip edilen 18 yaş üstü metabolik asit-baz denge denge bozukluğu olan, onam alınan 80 hasta çalışmaya dahil edildi. 18 yaş altı ve kendisi veya yakınından onam alınamayan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Çalışmaya dahil edilecek hastaların demografik verileri (yaş, cinsiyet), başvuru şikayeti, tanısı, çalışmaya dahil edildiği yer (acil servis hastası - YBÜ hastası), acil servisten sonlanım şekli (taburcu, servis yatış, YBÜ yatış), yatışında hemodiyaliz alıp-almadığı, entübe olup-olmaması, KOAH tanısı olup olup-olmaması ve metabolik asit-baz durumu not edildi. EPİ ölçümü için gerekli olan End-tidal karbondioksit(EtCO2), kalp hızı(KH), satürasyon(SpO2), solunum sayısı(SS) verileri, Capnostream 35 Portable Respiratory Monitor cihazı (Medtronic®) ile toplandı. AKG parametreleri olarak pH, PaCO2, PaO2, HCO3, BE, Laktat değerleri not edildi. Osmolarite değeri matematiksel formül üzerinden hesaplanarak elde edildi. Biyokimya parametreleri için ise sodyum, potasyum, klor, albumin, glukoz ve BUN değerleri not edildi. İstatistiksel analizler SPSS versiyon 22.0 yazılımı kullanılarak yapıldı. Değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu görsel(histogram ve olasılık grafikleri) ve analitik yöntemlerle(Kolmogorov-Smirnov/Shapiro-Wilk testleri) incelendi. Tanımlayıcı analizler normal dağılan değişkenler için ortalama ±SS, normal dağılmayan değişkenler için median(IQR) ve kategorik değişkenler için n(%) olarak ifade edildi. İki bağımsız grup karşılaştırmalarında normal dağılan değişkenler için student-t testi, normal dağılmayan değişkenler için Mann-Whitney U testi, kategorik değişkenler için ki-kare yerine göre Fisher testi kullanıldı. En az biri normal dağılmayan ya da ordinal olan değişkenler arası ilişkiler için korelasyon katsayıları istatistiksel anlamlılıklar Spearman testi ile hesaplandı. İstatistiksel olarak Tip 1 hata düzeyi %5 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışma gruplarının demografik özellikleri incelendiğinde; Yaş, yıl, ortalama±SD değeri 66.1±16.7 olarak tespit edildi. 80 hastanın %43,8(n=35)'ini kadın, %56,3(45)'ünü erkekler oluşturmaktadır. Hastaların EPİ skoru median(IQR) 8(4), satürasyon (%) median(IQR) 96(6), nabız ortalaması 93,8±7,01, EtCO2 ortalaması 28,55±7,52, solunum sayısı median(IQR) 20(10) olarak tespit edildi. AKG parametreleri incelendiğinde pH ortalama değeri 7,33±0,14, PaCO2 ortalama değeri 35,1±7,01mmHg, PaO2 median değeri 73(28) mmHg, HCO3 median değeri 19(3,7) mEq/L, BE median değeri -6,9(16,9), laktat median değeri 1,8(2,8) mmol/L'dir. Ayrıca hastaların glukoz, sodyum, potasyum, klor, albümin değerleri çalışıldı. Osmolarite değerleri (2xsodyum değeri) + (glukoz/18) + (BUN/2,8) formülü ile hesaplandı. Yapılan korelasyon analizi sonucunda EPİ Skoru ile pH(r=0.416, p<0.001), PaO2(r=0.275 p=0.014), HCO3(r=0.499 p<0,001) ve BE(r=0,415 p<0,001) arasında pozitif yönde istatistiksel olarak düşük-orta düzeyde korelasyon olduğu saptandı. EPI skoru ile PaCO2(r=0.185 p=0.100) ve laktat değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmadı. EtCO2 değeri ile AKG'deki PaCO2 değeri arasında pozitif yönde istatistiksel olarak orta düzeyde korelasyon olduğu saptandı(r=0.536, p=0.001). Sonuç: EPI Skoru ile pH, PaO2, HCO3 ve BE arasında pozitif yönde istatistiksel olarak düşük-orta düzeyde korelasyon olduğu saptandı. EPI skoru ile PaCO2 ve laktat değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmadı. EtCO2 ve PaCO2 arasında pozitif yönde istatistiksel olarak orta düzeyde korelasyon olduğu saptandı. Anahtar kelimeler: EPİ, AKG, Metabolik Asidoz, Metabolik Alkaloz