Tedavi naiv HIV ile yaşayan bireylerde kemik mineral yoğunluğunda azalmaya sebep olan faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ÇAĞRI ZÖĞ YAVUZ
Danışman: Adalet ALTUNSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda tedavi naiv HIV ile yaşayan bireylerde kemik mineral yoğunluğunun (KMY) tespiti ve KMY'de azalmaya sebep olan faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Kliniğimizde takipli olan, Ocak 2015-Mart 2023 tarihleri arasında HIV tanısı almış, tedavi öncesi döneme ait dual enerji X-ray absorbsiyometri (DXA) sonucu bulunan, daha önce osteopeni/osteoporoz tanısı ve frajilite kırığı öyküsü olmayan, 18 yaş üzeri 180 hasta çalışmamıza dahil edilmiştir. HIV ile enfekte bireylerin tanı anında tespit edilen HIV RNA düzeyleri, CD4+T lenfosit sayısı, CD4/CD8+T lenfosit oranı, kan; kalsiyum, fosfor, parathormon, D vitamini düzeyi, glomerüler filtrasyon hızı (GFH), sigara, alkol, madde kullanım öyküsü, günlük kalsiyum alımı ve fiziksel aktivite düzeyleri değerlendirilmiştir. Femur boynu ve lomber vertebra (L1-L4) KMY değerlendirmesi DXA ile yapılmıştır. Premenopozal kadınlar ve 50 yaş altı erkekler Z skoru ile, 50 yaş ve üzeri erkekler T skoru ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda femur boynu KMY'sinde azalma olan 7(%3,9) hasta, lomber vertebra KMY'sinde azalma olan 30(%16,7) hasta saptanmış olup; T skoru ve/veya Z skoruna göre toplam 33(%18,3) hastada KMY'de azalma tespit edilmiştir. Lomber vertebrada KMY azalması ile ileri yaş, CD4+T lenfosit sayısında azalma, GFH'de azalma, düşük düzeyde fiziksel aktivite ve önerilenin altında günlük kalsiyum alımı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır(p 0,05). Elli yaş altı erkeklerde lomber vertebrada KMY düşük olan bireylerde D vitamini düzeyi anlamlı ölçüde düşük saptanmıştır(p<0,05). Sonuç: Fiziksel aktivite düzeyi yüksek, yeterli kalsiyum ve vitamin D alımı olan HIV ile yaşayan bireylerde tanı anındaki KMY düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. HIV ile yaşayan bireylerin tanı anında alışkanlıklarının sorgulanması ve biyokimyasal parametrelerin ayrıntılı tespiti doğru ve zamanında müdahalelerle ilerleyen süreçte kemik sağlığı açısından ek farmakolojik tedavilere ihtiyaç duyulmasının önüne geçebilir. Anahtar kelimeler: HIV, kemik mineral yoğunluğu, osteoporoz