Geç başlangıçlı pnömonisi olan term yenidoğanlarda perfüzyon indeksinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA GÜNEŞ
Danışman: Sevim ÜNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Geç başlangıçlı pnömoni tanısı alan term yenidoğanlarda perfüzyon indeksi (PI) ile hastalığın şiddeti ve solunum destek ihtiyacınının belirlenme durumu amaçlanmıştır. Ayrıca, PI ile Silverman Anderson Retraksiyon Skorlaması ve SNAP-PE II skorunu karşılaştırılarak geçerliliğinin değerlendirilmesi planlanmıştır. Materyal ve metot: Bu prospektif çalışmaya yenidoğan yoğunbakım ünitesine Aralık 2017 - Haziran 2018 arasında geç başlangıçlı pnömoni tanısıyla yatırılan term yenidoğanlar alındı. Aynı sayıda term, başka hastalığı olmayan, hemodinamik olarak stabil, anne yanında izlenen yenidoğanlar kontrol grubu olarak alındı. Hastaların doğum öncesi, doğum ve sonrası öyküleri, doğum sonrası yaş (gün), cinsiyet, tam kan sayımı, C-reaktif protein (CRP), immatür/total nötrofil oranı (İ/T), arter kan gazları kaydedildi. Yatış sırasındaki oksijen saturasyonu (SaPO2), oksijen destek ihtiyacı, solunum destek şekli, Score for Neonatal Acute Physiology Perinatal Extension (SNAPPE)-II ve Silverman Anderson Retraksiyon skoru (SAS) belirlendi. Klinik ve fizik muayene bulguları, laboratuvar sonuçları ve akciğer grafileri değerlendirilerek uygun antimikrobiyal ve destek tedaviler başlandı. Olguların yatış, tedavi başladıktan 24 saat sonra ve taburculuk sırasında PI ölçüldü. Biolight Q5 monitörü ve Nellcor Pulse Oksimetre probu ile sağ üst ekstremiteden, 3 dakika boyunca her 10 saniyede bir belirlenen PI değerlerinin ortalaması alındı. PI ile kan sayımı ve kan gazı parametreleri, SAS, SNAP-PE II skoru, oksijen destek ihtiyacı, solunum destek şekli, yatış sırasındaki SaPO2 ve yatış süreleri arasındaki ilişki değerlendirildi. Bulgular: Çalışma grubunun yaş ortancası 9,5 gün olup, kontrol grubundan yüksek idi (p 0,05). Çalışma grubunun %60'ı erkek olup gruplar arasında cinsiyet farkı yoktu (p>0,05). Çalışma grubunda hemoglobin (Hb) ve hematokrit (Hct) düzeyleri düşük; CRP ve İ/T oranı yüksek, yatış süreleri uzun, parsiyel karbondioksit basıncı (pCO2) yüksek, pH, parsiyel oksijen basıncı (pO2) ve SaPO2 düşük saptandı (p 0,05). Geç başlangıçlı pnömoni tanısı alan yenidoğanlarda cinsiyet, Hb, Hct, BK, nötrofil ve lenfosit oranı, CRP, etken mikroorganizma, pO2, pCO2, laktat düzeyleriyle PI ile arasında ilişki yoktu (p>0,05). Ancak, İ/T oranıyla yatış sırasındaki PI arasında negatif yönlü korelasyon, SaPO2 ile yatış ve tedavilerinin birinci günündeki PI arasında negatif yönlü korelasyon vardı (p 0,05), ancak zamanla PI düşen hasta sayısı artmıştı (p 0,05). Çalışma grubunda oksijen ihtiyacı olan daha fazla hasta vardı. Geç başlangıçlı pnömoni tanısı alan yenidoğanlardan 17'sine (%56,7) ek oksijen desteği, 5'ine (%16,7) hood içi oksijen, 4'üne (%13,3) nazal sürekli pozitif hava yolu basıncı (nCPAP), 4'üne (%13,3) nazal aralıklı mekanik ventilasyon (N-IMV), 1 hastaya (%3.3) ısıtılmış nemlendirilmiş yüksek akışlı nazal kanül (HHHFNC) uygulandı. Hood içi oksijen ihtiyacı ile yatış ve taburculuk sırasındaki PI arasında ilişki saptanmadı (p>0,05). Hood içi oksijen ugulama süresiyle tedavinin birinci günündeki PI arasında pozitif yönlü korelasyon vardı (p 0,05). Yatış sırasında basınç ihtiyacı olan hastaların PI anlamlı yüksek idi (p 0,05); ancak SAS ile yatışları sırasındaki PI arasında pozitif yönlü korelasyon vardı (p<0,05). Sonuç: Bu çalışmada geç başlangıçlı pnömoni tanısı alan yenidoğanlarda PI ile hastalık şiddeti, solunum destek ihtiyacı ve prognozun öngörülemediği; SAS ve SNAP-PE II skorlarının PI değeri ile arasında anlamlı ilişki olmadığı sonucuna varıldı. Ancak, çalışmaya katılan olgularda oksijen destek ihtiyacı olanların %73,4, basınç ihtiyacı olanların ise %30 oranında olduğu göz önüne alınarak; ciddi hastalığı olanların az olmasının sonucu etkileyebileceği düşünüldü. Daha fazla olgu sayısı, daha hassas prob ve daha gelişmiş hasta monitörleriyle PI ölçüldüğünde daha kesin sonuçlara ulaşılabileceği kanısına varıldı. Anahtar kelimeler: Geç başlangıçlı pnömoni, perfüzyon indeksi, solunum desteği, yenidoğan.