Aile hekimliği asistanlarının fiziksel aktivite durumları ve egzersiz reçetesi düzenleme konusundaki bilgi tutum ve davranışları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE TUĞBA UÇAR
Danışman: Tarık Eren YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Egzersizin insan vücudu üzerindeki olumlu etkileri sayısız bilimsel veriyle kanıtlanmıştır. Aile Hekimliği birinci basamak hizmette sağlık sistemine ilk başvuru noktası olması nedeniyle sağlık sorumluluğunu üzerine aldığı bireylerden uygun gördüğü hastalara egzersiz reçetesi planlamak için en iyi pozisyondadır. Ülkemizde, birinci basamak aile hekimlerinin egzersiz reçetesi verme ve hekimin egzersiz reçetesi konusunda bilgi, tutum ve engel ilişkisini inceleyen nitelikli çalışma sayısının az olduğu görülmüştür. Bu nedenle bu araştırmamız, birinci basamak hekimlerinin reçete düzenleme oranını saptama, aile hekimlerinin egzersiz reçeteleme konusunda kendini yeterli hissetme düzeylerinin belirlenmesi; bu konuda karşılaşılan engellerin ortaya çıkarılması ve bu engellere yönelik çözüm önerilerinin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: 15.07.2022-15.12.2022 tarihleri arasında Aile hekimliği asistanlarının sosyodemografik özelliklerin yanı sıra, kendi fiziksel aktivite yapma durumunun reçeteleme üzerine etkisi, mesleğe yönelik belirttikleri özelliklerinin hastalarına egzersiz reçetesi verme davranışlarına olan katkısı, egzersiz reçetesi düzenleme konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının belirlenmesi amacıyla elektronik ortamda hazırlanmış olan anket formu kullanılmıştır. Anket formu kapsamında, egzersiz reçete düzenlenmesi konusunda aile hekimlerinin önünde yer alan engellerin belirlenmesi ve çözüm önerilerinin değerlendirilmesine yönelik sorular da yer almaktadır. Çalışma TAHUD'a (Türkiye Aile Hekimliği Uzmanlık Derneği) kayıtlı Aile Hekimliği Asistanları üzerinde yapılmıştır. Anket formuna ait web linki tarafından kurumsal sosyal paylaşım ağı aracılığıyla katılımcılara ulaştırılmıştır. Verilerin analizi için SPSS programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan 253 aile hekimi asistanlarının %60,5'i 26-31 yaş aralığında %60,9'u kadındır. Aile hekimliği asistanlarının egzersiz reçeteleme konusundaki bilgi düzey puanı min:5 maks:25, egzersiz reçeteleme konusundaki tutum düzey puanı min:10 maks:50 ve egzersiz reçeteleme komsundaki engel düzey puanı min:10 maks:50 olarak belirtilmiştir. Aile hekimliği asistanları arasında Fiziksel aktivite yapma sıklığı farklı olan asistanların Egzersiz Reçeteleme Konusundaki Bilgi (p<0,048), Tutum (p<0,032) puanları bakımından istatistiksel anlamlı fark bulunmuştur. Fiziksel aktivite sıklığı yüksek olan asistanların Egzersiz Reçeteleme Konusundaki Bilgi düzey (13,87) ve Tutum düzey (27,33) puanları daha yüksektir. Aile hekimliği asistanlarının egzersiz reçeteleme konusundaki Bilgi, Tutum ve Engel puanlarının Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde; Egzersiz reçetesi düzenleme durumu üzerinde yaş (p<0,026), kronik hastalık durumu (p<0,011), Egzersiz reçeteleme konusunda bilgi (p<0,001) ve tutum (p<0,001) düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. 32-37 yaşında olan aile hekimliği asistanlarında Egzersiz Reçeteleme Konusundaki Tutum (28,16) düzey puanı, 25 yaş ve altında olan aile hekimi asistanlarında Egzersiz Danışmanlığı Konusunda Engel (31,58) düzey puanı daha yüksektir. Kronik hastalık bulunan aile hekimliği asistanlarında 3,9 kat daha fazla egzersiz reçetesi düzenleme görülmüştür. Aile hekim egzersiz reçeteleme sıklığına göre bilgi (B=0,754) ve tutum düzey puanı (B=0,883) arttıkça egzersiz reçetesi düzenlemenin arttığı tespit edilmiştir. Analiz sonucuna göre tek faktörlü model incelendiğinde; egzersiz reçetesi düzenleme durumu üzerinde yaş (p<0,002), hekimlik süresi (p<0,025), kronik hastalık durumu (p<0,049), fiziksel aktivite yapma sıklığı (p<0,017), günlük muayene edilen hasta sayısı (p<0,036), eğitim alma durumu (p<0,002) ve Egzersiz Reçeteleme Konusunda Bilgi (p<0,001) ve Tutum (p<0,001) düzey puanları istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır. Sonuç: Aile hekimliği asistanlarının uzmanlık eğitim müfredatında yer alan egzersiz reçetesi düzenleme konusundaki eğitim programını alan hekimlerin hastalarına egzersiz danışmanlığı yapma ve egzersiz reçetesi verme eğiliminde oldukları saptanmıştır. Yaş, hekimlik süresi ve günlük muayene edilen hasta sayısı arttıkça daha fazla egzersiz reçetesi düzenlendiği saptanmıştır. Hekimlerin egzersiz reçetelemedeki bilgi düzeyiyle tutumu arasında pozitif yönlü, egzersiz danışmanlığı konusundaki engel arasında negatif yönlü ilişki saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: aile hekimliği asistanları; fiziksel aktivite, egzersiz reçeteleme