Pilotlarda tip 2 diabetes mellitus riski değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BERRİN CEYLAN

Danışman: Erdinç ERCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki pilotların diyabet risklerini tespit etmek ve mesleki olarak etkileyen faktörleri inceleyerek erken önlem almayı ve yetişmiş tecrübeli uçucu kaybını önlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Araştırmamızda, insanlı hava aracı kullanan ve mevzuat gereğince havacılık tıbbı merkezine zorunlu periyodik sağlık muayenesi için gelen pilotlara demografik ve mesleki bilgilerine dair bilgiler anket yoluyla sorularak, muayene bulguları ve bazı laboratuvar tetkik sonuçları kullanılarak FINDRISK ve QDiabetes skorlama araçları ile diyabet riskleri hesaplanmıştır. Bulgular: Araştırmamız %93,5'i (n=230) erkek, %6,5'i (n=16) kadınlardan oluşan 246 pilot ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmamızın yaş ortalaması (38,57±11,39) olup, katılımcıların %20,3'ü (n=50) 50 yaş ve üzerindedir. Katılımcıların FINDRISK puan ortalamaları 7,54±5,10 bulunmuştur. Toplam uçuş süresi yüksek olan pilotların FINDRISK skorlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ancak yaş arttıkça toplam uçuş saatinin yükseldiği ve FINDRISK puanındaki artışı açıklayan temel faktör olduğu bulunmuştur. Araştırmamızda sağlık sertifikasyon türleri, lisans tipleri ve faaliyet türleri ile FINDRISK puanları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Pilotların QDiabetes 2018 skor ortalamaları %4,69±6,94 bulunmuştur. Çalışmamızda toplam uçuş saati, sağlık sertifikasyon türü, havacılık lisansı ve faaliyet türü ile QDiabetes skoru arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Ancak bu gruplarda ortalama yaşlar daha yüksek tespit edilmiş olup QDiabetes 2018 skor yüksekliklerinin buna bağlı olduğu düşünülmektedir. Sonuç: Yaptığımız araştırma sonucunda Türkiye'deki pilotların diyabet risklerinin literatür ile benzer olarak bulunmuştur. Ancak diyabet ve komplikasyonlarının lisans kaybına neden olabildiği pilotlarda, LAPL lisansına sahip pilotlarda olduğu (%9,30±9,76) gibi yüksek riske sahip olan pilotların daha yakından takip edilmesi koruyucu hekimlik uygulamalarına daha fazla önem verilmesi gerekmektedir. Diyabet yönünden pilotlara daha fazla bilgilendirmeler yapılmalı ve farkındalıklarının arttırılması gerekmektedir.