Obsesif kompulsif bozuklukta üstbilişin nörobiliş üzerine etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ETLİK ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAHMUT OZAN BÜYÜKDİŞLİ
Danışman: Yasir ŞAFAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Obsesif Kompülsif Bozukluk (OKB), birçok fenomeni barındıran heterojen bir hastalıktır. Hastalığın yapısını anlamak için bu fenomenler arasındaki ilişkilerin aydınlatılması gerekmektedir. Nörobilişsel performans, bu fenomenlerden biridir ve işlevsellik açısından önem taşımaktadır. Literatürde OKB'de nörobilişsel performansta düşüş saptayan birçok çalışma bulunmasına rağmen, sonuçlar heterojen bir dağılım sergilemekte ve tutarsızlık göstermektedir. Üstbilişler, komorbid semptomlar ve OKB semptomları, nörobilişsel performans ile ilişkili olabilecek diğer fenomenlerdir. Çalışmamızda, bu fenomenler arasındaki ilişkiler incelenerek OKB'de nörobilişsel performans değişikliklerinin mekanizmasını aydınlatmak amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışma, 69 OKB tanılı birey ve 70 sağlıklı kontrol grubuyla kesitsel olarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara Beck Anksiyete Envanteri, Beck Depresyon Envanteri, Üstbiliş Ölçeği-30, Boyutsal Obsesyon Kompülsiyon Ölçeği, Rey Osterrieth Karmaşık Figür Testi, Stroop Testi (TBAG Formu), İz Sürme Testi, Küplerle Desen Testi ve Sayı Dizisi Testi uygulanmıştır. Bulgular: Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, OKB grubu sağlıklı kontrollere kıyasla daha düşük nörobilişsel performans sergilemiştir. OKB grubu, kontrol grubuna kıyasla tüm üstbilişsel bileşenlerde daha yüksek skorlarla ilişkili bulunmuştur. OKB grubunda, semptom boyutları ile nörobilişsel performans arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Üstbilişlerle nörobilişsel performans arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Buna karşın, komorbid semptomlar nörobilişsel performansta düşüşle ilişkili bulunmuştur. Yapısal eşitlik modelinde, üstbilişlerin nörobilişsel performans üzerindeki doğrudan etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmazken, yalnızca depresif semptomlar aracılığıyla dolaylı etkisi anlamlı bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada, OKB grubunun sağlıklı kontrollere kıyasla daha zayıf nörobilişsel performans sergilediği ve üstbilişsel bileşenlerde daha yüksek skorlarla ilişkili olduğu bulunmuştur. Üstbilişlerle nörobilişsel performans arasında doğrudan bir ilişki bulunmazken, depresif semptomlar aracılığıyla dolaylı bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca, komorbid semptomların nörobilişsel performansta düşüşle ilişkili olduğu belirlenmiştir.