Multipl skleroz hastalarında düşmenin değerlendirilmesi, düşme risk faktörlerinin belirlenmesi ve kognisyon ile ilişkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR BOZYAKA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAPRAK ÖZÜM ÜNSAL BİLGİN
Danışman: Aslı KÖŞKDERELİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ VE AMAÇ Düşme ve yürüyüş bozukluğu, multipl skleroz (MS) hastalarında yaşam kalitesini etkileyen ciddi problemlerdir. Ayrıca MS hastalarında oldukça sık görülen kognitif fonksiyon bozuklukları, fiziksel özürden bağımsız olarak düşme üzerinde etkilidir. Bu çalışmanın amacı, MS hastalarında düşme oranını ve risk faktörlerini belirlemek, hastaları düşme açısından takip etmek ve düşmenin kognitif disfonksiyon ile ilişkisini ortaya koymaktır. GEREÇ VE YÖNTEM Kesin relapsing remitting multipl skleroz (RRMS) tanısı olan yüz yirmi dört hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların yürüyüş hızları, eş zamanlı başka görev sırasında yürüyüş hızları, üst ekstremite işlevleri, denge skorları ve düşme korkuları; Timed Up and Go 3 versiyon (TUG, TUG-C, TUG-M), Timed 25 Foot Walk (T25WFT), Nine Hole Peg Test (9HPT), Berg Balance Scale (BBS) ve Falls Efficacy Scale - International (FES-I) testleri ile değerlendirildi. Bilişsel işlevleri, yorgunluk düzeyleri ve yaşam kaliteleri, Symbol Digit Modalities Test (SDMT), Fatigue Severity Scale (FSS) ve Multiple Sclerosis Quality Of Life (MSQoL) testleri ile ölçüldü. Hastalar, düşen ve düşmeyen olarak iki gruba ayrıldı. Hastalar 6 ay süreyle takip edildi. BULGULAR Kırk altı hasta son 6 ay içerisinde en az bir kez düşmüştü. Düşen hastalar düşmeyenlere göre daha ileri yaşa ve daha kısa eğitim süresine sahipti, SDMT skorları daha düşük, dizabilite skorları daha yüksekti. Düşen hastaların FES, TUG ve FSS testlerinde skorları daha yüksekti. Hastaların SDMT skorları ile BSS ve 9HPT skorları arasındaki ilişki incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı, doğrusal, pozitif yönde ve orta düzeyde ilişki saptandı (sırasıyla r = 0,307, p = 0,038 ve r = 0,320, p = 0,030). SONUÇ İleri yaş, düşük eğitim seviyesi ve kognitif testlerde saptanan düşük kognitif düzeyin yürüme hızı ve denge üzerine negatif etkisi olduğu saptandı. Düşen hastalar arasında, SDMT puanı ve MoCA puanı düşük olanlarda düşmenin daha sık olduğu görüldü. Sonuç olarak, kognitif bozukluğu olan hastalar düşme riski açısından yakından izlenmelidir. Düşme ve kognitif hasarın karakteristiklerini anlamak MS hastalarının yönetimine katkıda bulunabilir. Bu hastalar fiziksel ve psikolojik destek programlarına yönlendirilmelidir. ANAHTAR KELİMELER: Postural Denge, Düşme, Kognisyon, Kognitif Bozukluk, Multipl Skleroz