Acil servise başvuran biliyer ve non biliyer akutpankreatit tanılı hastalarda immatür granülositde ğerinin hastalığın şiddeti ve mortalitesini göstermedeki prediktif değeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMA KIRMIZI
Danışman: Serkan DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Akut pankreatit (AP) pankreasın akut bir inflamatuar süreci olup, hastalığın mortalite oranları hastalığın şiddeti ve gelişen komplikasyonlara bağlı olarak %3-17 arasında değişebilmektedir. Akut pankreatit etiyolojisi incelendiğinde vakaların %40-60'ını safra taşına bağlı pankreatit, %10-20'lik kısmını alkole bağlı pankreatit, %5-10'luk kısmını hipertrigliseridemiye bağlı pankreatit vakaları oluşturmaktadır. Hastalığın şiddetini saptamak için günümüzde birçok sınıflama kullanılmaktadır. Ranson kriterleri, APACHE 2 skorlaması, BISAP skorlaması ve Balthazar BT skorlaması gibi birçok skorlama bulunmaktadır. Ancak bu skorlamalar hala hastalığın şiddetini hastanın acil servise ilk başvurusunda ön görmek için yeterli değildir. Bu nedenle AP olgularını tanı anında ileride gelişebilecek şiddetli hastalığı öngörebilecek parametreleri arayış devam etmektedir İmmatür granülositin sepsis, akut pankreatit, akut apandisit, akut perikardit gibi birçok hastalıkta inflamasyonu gösteren bir belirteç olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada immatür granülositler ve diğer hemogram parametrelerinin erken dönemde akut pankreatit hastalarında şiddetli hastalığı, hastane içi ve kısa dönem mortaliteyi öngörmede değerliliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif gözlemsel bir klinik çalışma olarak dizayn edildi. Çalışmaya acil servise başvuran ve akut pankreatit tanısı alan hastalar dahil edilmiştir. Çalışma 01/01/2017- 31/12/2021 tarihleri arasında acil servise başvuran akut pankreatit tanısı almış hastaların hastane bilgi yönetim sisteminden (PANATES bilgi sistemi), verileri taranarak kayıt altına alınmıştır. Çalışmada acil servise başvuran hastaların yaş, cinsiyet, ek hastalık bilgisi, , hemoglobin, hematokrit düzeyi, beyaz küre sayısı, nötrofil sayısı, lenfosit sayısı, trombosit sayısı, kırmızı kan hücresi dağılım genişliği(RDW), ortalama trombosit volümü(MPV), kreatin, amilaz, lipaz, Laktat dehidrogenaz(LDH), C-reaktf protein(CRP), BUN(kan üre nitrojen), aspartat aminotransferaz(AST), alanin aminotransferaz(ALT), yapılan görüntüleme sonuçları (bilgisayarlı tomografi, ultrasonografi), konsültasyon bilgileri, yatış bilgileri, yatış yeri, yatış süresi ve klinik sonlanım bilgisi, kısa dönem mortalite bilgisi bakılarak kayıt altına alındı. Çalışmada 2017 ocak ayından itibaren 2021 aralık ayı sonuna kadar acil servise başvuran akut pankreatit tanısı girilen 542 hasta tarandı. Hastaların 430'u kriterleri karşıladığı için çalışmaya alındı. Bulgular: İmmatür granülosit yüzdesinin mortalite ve hastalığın şiddeti için istatistiksel olarak anlamlı olmadığını tespit ettik. Hastaları pankreatit etyolojisine göre bilier-nonbilier olarak gruplandırdığımızda; cinsiyet ile pankreatit grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon olduğunu saptadık. Kadın hastalarda beklenenden daha fazla bilier pankreatit hastası tespit edilirken, erkek hastalarda nonbilier pankreatit tespit edildiğini gördük. Pankreatit türlerine göre hastaları gruplandırdığımızda ise; bilier pankreatit hastalarının yaş ortalamasının non bilier hastalardan istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek olduğunu tespit ettik (p=0,013). Non bilier pankreatit hastalarda lenfosit ve yatış süresi bilier pankreatit hastalarına göre istatistiksel olarak anlamlı daha yüksektir. Bilier pankreatit hastalarında ise glukoz, AST, ALT, amilaz, lipaz, LDH ve PLR değerlerinin non bilier pankreatit hastalarından anlamlı daha yüksek olduğunu tespit ettik Mortalite durumuna göre yapılan gruplandırmada ise; mortalite görülen grubun yaş ortalaması mortalite görülmeyen guruba göre istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek tespit ettik (p=0,012). Lenfosit değeri mortalite görülen grupta mortalite görülmeyen gruba göre istatistiksel olarak anlamlı daha düşük olarak saptadık. Hastaların 1 aylık mortaliteleri incelendiğinde ise; 7 (%1,6) hastanın exitus olduğunu, 423 (%98,4) hastada ise 1 ay içinde mortalite görülmediğini saptadık. Baltazar şiddet indeksine göre hastaları gruplandırdığımızda hastaların 366'sı (%85,12) hafif, 61'i (%14,19) orta ve 3'ü (%0,69) ağır grupta değerlendirildi. Gruplar arasında değişkenlerin analizinde; hgb, WBC, Nötrofil, yatış süresi ve balthazar şiddet indeksinde anlamlı farklılık tespit ettik. Sonuç: İmmatür granülosit değeri özellikle hafif tablodaki akut pankreatit hastalarında hastalığın şiddeti ile mortalite süreci hakkında öngördürücü değere sahip değildir. Balthazar bt şiddet indeksi akut pankreatit hastalarında acil serviste hastalığın şiddetini ön görmede kullanılabilir. Lenfosit sayısındaki azalma mortalite ve uzun süreli hastane yatışı için bir belirteç olarak değerlendirebilir. Akut biliyer pankreatitte amilaz, lipaz, AST, ALT değerleri non biliyer pankreatit hastalarından daha yüksektir. Bu durum görüntüleme yapılamadığı durumlarda etyolojiyi belirlemede yardımcı olabilir. Akut pankreatit hastalarında acil servise ilk başvuruda hastalığın şiddetini ön görmede beyaz küre sayısı ve nötrofil sayısı kullanılabilir.