Total diz artroplastisi uygulanan hastalarda sarkopeni değerlendirilmesi̇
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİDA LALE KÖKSAL
Danışman: Tuğba AYDIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma gonartroz nedeniyle total diz artroplastisi (TDA) uygulanan hastalarda sarkopeni sıklığını ve evrelerini değerlendirmeyi; sarkopeniyle ilişkili kas kütlesi, kas gücü ve fiziksel performans parametrelerinin zamana bağlı değişimini incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, cerrahi sonrası süreçte hastaların fonksiyonel durumu, beslenme düzeyi ve yaşam kalitesindeki değişimlerin izlenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Prospektif gözlemsel olarak planlanan çalışmamıza, İstanbul Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi ortopedi polikliniklerine başvuran ve gonartroz tanısı nedeniyle TDA ameliyatı sırasına alınan 37 hasta çalışmaya dahil edildi. Sarkopeni tanısı Avrupa Sarkopeni Çalışma Grubu (EWGSOP2) kriterlerine göre; SARC-F anketi, baldır çevreşi (BÇ) ölçümü, el kavrama gücü (dinamometre ile), biyoelektrik empedans analizi (BİA) yöntemiyle yapılan vücut kompozisyonuve yürüme hızı ölçümleriyle konulmuştur. Fiziksel performans, kısa fiziksel performans bataryası (KFPB) ile ölçüldü. Fonksiyonel durum Barthel İndeksi (Bİ), kırılganlık düzeyi FRAIL skalası, yaşam kalitesi EQ-5D ve beslenme durumu Mini Nütrisyonel Değerlendirme-Kısa Form (MNA-SF) ile değerlendirildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 67.92 ± 5.21 yıl olup %83.8'i kadındı. Zaman içerisinde sarkopeni ve şiddetli sarkopeni oranlarında anlamlı azalma gözlendi (p<0.001). Hastaların BÇ, el kavrama gücü, lean body mass, iskelet kas kütlesi/vücut kitle indeksi (SMM/BMI), yürüme hızı, KFPB skorunda artış görüldü. Frail Kırılganlık Ölçeği, EQ-5D Genel Yaşam Kalitesi Ölçeği, MNA-SF ve Bİ skorlarında iyileşme saptandı. Protez tipine göre hastaların preop, postop 1.ay ve postop 3.ay sarkopeni sınıflaması açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı. Kadın hastalarda sarkopeni oranı anlamlı şekilde azalırken, erkek hastalarda benzer bir değişim gözlenmedi. Sonuç: TDA uygulanan hastalarda sarkopeni, fiziksel performans ve yaşam kalitesinde zamana bağlı iyileşme gözlendi. Sarkopeninin komplikasyon riski ve yaşam kalitesi üzerindeki etkileri göz önünde bulundurularak, TDA operasyon karar sürecine sarkopeni değerlendirmesinin entegre edilmesi klinik açıdan fayda sağlayabilir. Bulguların genellenebilirliğini artırmak ve TDA sonrası sarkopeni üzerindeki olumlu etkileri güçlendirmek amacıyla, egzersiz temelli yaklaşımların da dahil edildiği daha geniş örneklemli ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: sarkopeni, total diz artroplastisi, fonksiyonel iyileşme