Obeziteli ve fazla kilolu bireylerde obezite farkındalığının ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKHAN GÖKBUDAK
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, obeziteli ve fazla kilolu bireylerde obezite farkındalığı ve yaşam kalitesini değerlendirmek amacıyla tek merkezli, kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırma olarak yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Çalışma, 18-65 yaş aralığında olan ve beden kitle indeksi (BKİ) ≥25 kg/m² olan bireyler üzerinde yürütülmüştür. Basit örnekleme yöntemiyle belirlenen ve araştırmaya katılmayı kabul eden toplam 422 birey çalışmaya dâhil edilmiştir. Veri toplama aracı üç bölümden oluşan anket formudur. İlk bölümde bireylerin sosyodemografik özelliklerini içeren 16 soruluk yapılandırılmış form yer almıştır. İkinci bölümde Obezite Farkındalığı ve İçgörü Ölçeği (OFİ), üçüncü bölümde ise EQ-5D Yaşam Kalitesi Ölçeği yer almıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 istatistik programı kullanılmıştır. Parametrik testler kullanılarak iki grup karşılaştırmalarında t-testi, çoklu grup karşılaştırmalarında ANOVA, kategorik değişkenlerde Ki-Kare testi uygulanmıştır. Korelasyon analizinde Pearson testi, yordayıcı analizde basit regresyon testi tercih edilmiştir. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %56,9'u fazla kilolu, %43,1'i obezitelidir. OFİ ve alt boyutlarında fazla kilolu bireylerin puan ortalamaları, obeziteli bireylerden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Yaş ilerledikçe yaşam kalitesi azalmakta, ancak obezite farkındalığı artmaktadır. Cinsiyete göre kadınlarda "semptom atfı" ve "negatif sonuç farkındalığı", erkeklerde ise yaşam kalitesi puanı daha yüksektir. Üniversite mezunlarında yaşam kalitesi ve farkındalık düzeyi daha yüksektir. Kronik hastalığı olanlarda farkındalık artmakta, yaşam kalitesi düşmektedir. Farkındalık düzeyi ile yaşam kalitesi arasında negatif yönde, istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Regresyon analizine göre, fazla kilolu bireylerde OFİ, yaşam kalitesinin %26,5'ini; obeziteli bireylerde ise %12,1'ini yordamaktadır. Sonuç: Obezite farkındalığı yüksek olan bireylerde yaşam kalitesi daha düşük olup, eğitim düzeyi, kronik hastalık ve fiziksel aktivite bu ilişkiyi etkileyen temel faktörler arasında yer almaktadır. Farkındalığın erken dönemde artırılmasına yönelik eğitim ve danışmanlık uygulamaları, yaşam kalitesinin iyileştirilmesine katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Obezite, Kilolu, Farkındalık, Yaşam kalitesi