Ankara eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18-45 yaş arasındaki kadın hastalarda COVİD-19 pandemi sürecindeki menstruasyon değişikliklerinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESMA ÖZTÜRK TAPSIZ
Danışman: Mustafa ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Menstruel siklus birçok faktörden etkilenebilen karmaşık bir döngüdür. 2019 yılında başlayan COVID-19 pandemisinden en çok etkiklenen gruplardan birinin kadınlar olduğu görülmüştür. Bu süreçte COVID-19 hastalığı, COVID-19 aşıları, COVID-19 stresi ve menstrüel siklusu etkileyen diğer faktörlerin farklı mekanizmalar ile menstrüel döngüyü etkilediği ve siklusta bazı değişiklikler meydana getirdiği belirlenmiştir. Çalışmamızda Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18-45 yaş arasındaki kadın hastalarda COVID-19 pandemi sürecindeki menstruel siklus değişikliklerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma prospektif, gözlemsel ve analitik tipte bir çalışmadır. Araştırmaya Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18-45 yaş arasındaki 259 kadın hasta dâhil edildi. Katılımcılara menstrüasyon döngüsünü etkileyen sosyodemografik veriler, COVID-19 pandemisi sürecinde menstrüasyon döngüsünü etkileyen risk faktörlerini sorgulayan sorular ve COVID-19 pandemisi öncesi, COVID-19 hastalığı sonrası ve COVID-19 aşılaması sonrası menstrual siklus özelliklerini inceleyen bir anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Veriler IBM SPSS 27.0 paket programı ile analiz edildi. Bulgular: Katılımcılardan COVID-19 hastalığı geçirenlerin %36,2'sinde ortalama 1,6±1,0 siklus boyunca, COVID-19 aşısı olanların %39,2'sinde ortalama 2,2±1,9 siklus boyunca menstrual siklus değişikliği saptandı. COVID-19 geçiren katılımcılardan %37,6'sında siklus sıklığında değişiklik, %4,7'sinde menstrual kanama gününde artış, %7,9'da kanama miktarında artış ve %9,6'sında ara kanama olduğu belirlendi. COVID-19 aşısı olan hastalardan %40,1'inde siklus sıklığında değişiklik, %5,6'sında kanama süresinde uzama, %12,3'ünde kanama miktarında artış ve %7,6'sında ara kanama saptandı. Çalışmamızda aşı sonrası gelişen menstral siklus değişikliklerinin aşı türü ile ilişkisi olduğu ve mRNA aşısı ile aşılananların %63,9'unda menstrual değişiklik olduğu belirlendi. Menstrual siklustaki değişikliklerin sigara kullananlarda, daha yoğun egzersiz yapanlarda, sezaryen öyküsü olanlarda, ailesinde menstrual siklus değişikliği yapabilecek hastalık öyküsü olanlarda ve COVID-19 korkusunda artış olanlarda daha fazla görüldüğü belirlendi. Sonuç: Küresel pandemi olarak tanımlanan COVID-19 pandemisi bütün toplumu etkilemekle beraber kadın üreme sağlığıını da birçok açıdan etkileyen fökterlerden birisi olmuştur. Çalışmamızda COVID-19 hastalığı, COVID-19 aşıları, COVID-19 korkusu ile menstrual siklus değişiklikleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu ve pandemi döneminde hastalık ve aşıya bağlı geçici mentrual siklus değişiklikleri olduğu saptandı. Literatürde COVID-19 pandemisinin kadın üreme sağlığı üzerindeki etkileri konusunda kısıtlı sayıda çalışma yer aldığıdan pandeminin menstrüel siklus üzerindeki etkilerine dair yeterince bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Bu nedenle daha ileri ve kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: COVID-19, Aşı, Pandemi, Menstruel siklus, Menstruasyon değişiklikleri