Ebeveynlerin besleme tarzlarının çocuklarda obezite üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM KABADAYI
Danışman: Özlem BEKEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obezite, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de çocuk ve adolesan yaş grubunda prevalansı hızla artan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Ebeveyn besleme tarzları çocukluk çağında obezite gelişiminde önemli çevresel etkenlerdendir. Bu çalışmada, ebeveyn besleme tarzları ile çocukluk çağı obezitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve yöntem: Olgu kontrol çalışmamıza S.B.Ü. İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji ve Çocuk Endokrinoloji polikliniklerinde obezite tanısıyla takip edilen 2-11 yaş arasındaki olgular ile kontrol grubu olarak aynı yaş grubundan Çocuk Gastroenteroloji ve Genel Pediatri polikliniklerine çeşitli yakınmalar ile başvuran normal kilodaki sağlıklı çocuklar ve anneleri dahil edildi. Ailelere ait demografik veriler, çocukların gestasyonel öyküsü, beslenme öyküsü ve yemek yeme biçimleri sorgulandı. Olguların annelerine 'Ebeveyn Besleme Tarzı Anketi' uygulandı. Çocukların boy, kilo ve bel çevresi ölçümleri araştırmacılar tarafından belirli ölçüm araçları ile ölçülüp her çocuğun beden kitle indeksi persentil değerleri Child Metrics uygulaması ile hesaplandı. Beden kitle indeksi persentilleri %5-%85 arasında olan olgular normal kilolu, >%85 persentil olan çocuklar aşırı kilolu, >%95 persentil olan çocuklar ise obez olarak değerlendirildi. Ebeveynlerin beden kitle indeksleri kendi boy, kilo ifadelerine göre hesaplandı. Tüm veriler obez grup ve sağlıklı grup olarak iki grup arasında değerlendirildi. Bulgular: Çocukların yaş ortalaması 8,42±2,33 yıl olup, 95'i (%51,6) kız, 89'u (%48,4) erkekti. Ebeveynlerin eğitim düzeyleri, ailenin çocuk sayısı, ailenin sosyoekonomik düzeyi ile çocukların doğum ağırlığı, anne sütü alma süreleri, yemek yeme biçimleri açısından obez grup ve kontrol grubu arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Boşanmış ailelerin çocuklarında obezite oranı daha yüksek bulundu (p=0,03). Boşanmamış annelerde boşanmış annelere göre duygusal besleme ve yardımcı besleme tarzı puan ortalamaları daha yüksek saptandı (p=0,047, p=0,036). Ebeveynlerin beden kitle indeksleri arttıkça çocuklardaki obezite oranının arttığı görüldü (p<0,01). Obez annelerin normal kilolu annelere göre cesaretlendirici besleme tarzını daha fazla uyguladığı belirlendi (p=0,027). Annenin beden kitle indeksi arttıkça, çocuğunu daha kilolu olarak algıladığı görüldü (p=0,001). Anne yaşı ve baba yaşı arttıkça çocuğun bel çevresi ve beden kitle indeksi persentilinin de arttığı görüldü (r:0,231, p<0,01; r=0,16, p=0,02). Anne yaşı küçüldükçe, çocukların kilosunun anne tarafından daha zayıf olarak algılandığı ve duygusal besleme, yardımcı besleme, toleranslı besleme tarzı puan ortalamalarının arttığı belirlendi (p=0,01, p<0,01, p=0,02, p=0,03). Çocuğun yaşı küçüldükçe ebeveynin cesaretlendirici ve toleranslı besleme tarzının arttığı görüldü (p<0,01, p=0,03). Kız çocuklarının erkek çocuklara göre anneleri tarafından daha şişman olarak algılandıkları saptandı (p=0,039). Çocuğunu yaşıtlarına göre zayıf olarak değerlendiren annelerin, çocuğunu yaşıtlarına göre şişman olarak değerlendiren annelere göre duygusal besleme, cesaretlendirici besleme ve yardımcı besleme tarzlarını daha fazla uyguladığı görüldü (p<0,01, p<0,01, p=0,02). Ebeveyn besleme tarzları açısından beş alt ölçekte de (Sıkı kontrollü besleme, toleranslı kontrollü besleme, duygusal besleme, cesaretlendirici besleme ve yardımcı besleme) kontrol grubunun annelerinin puan ortalamaları obez gruba göre daha yüksek saptandı (p=0,03, p=0,012, p<0,01, p<0,01, p=0,017). Sonuç: Çalışmamızda ebeveyn besleme tarzları puanları tüm alt ölçeklerde, kontrol grubunda obez çocuklara kıyasla daha yüksek saptandı. Bu sonucun çocukluk çağı obezitesine etkili başka birçok faktörle ilişkili olabileceği düşünüldü. Çalışmamıza göre, ebeveynlerin yaşı, medeni durumu ve beden kitle indeksleri; çocuklarda obezite durumunu etkilemektedir. Ebeveynlerin besleme tarzları ise obeziteyi doğrudan artırmamaktadır. Obezite gelişimi üzerine etkili farklı faktörler açısından daha uzun süreli gözlemsel çalışmalar yapılması gerekmektedir.