Akut pulmoner emboli hastalarında CRP/albumin oranı ve AST/ALT oranı ile spesı skoru arasındaki ilişki

NEZAKET MERVE YAMAN AKKUŞ

Akut pulmoner emboli hastalarında CRP/albumin oranı ve AST/ALT oranı ile spesı skoru arasındaki ilişki

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NEZAKET MERVE YAMAN AKKUŞ

Danışman: Çağrı YAYLA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: Akut pulmoner tromboemboli en sık görülen ölümcül kardiyovasküler hastalıklardandır. Tanı konulamayan ve uygun tedavi edilemeyen hastalarda pulmoner embolinin (PE) mortalitesi yaklaşık %30'dur. Ancak hızlı tanı konulan, risk sınıflaması doğru tayin edilen ve uygun tedavi edilen olgularda mortalite %2-8'e kadar düşmektedir. Bu nedenle, akut pulmoner embolide (APE) erken tanı ve yüksek riskli hastaların tespiti önemlidir. Bu çalışmada, APE hastalarında prognoz tayininde kullanılan klinik skorlama sistemi sPESI ile inflamatuvar ve trombotik süreçlere sahip birçok hastalıkta prognoz ve mortalite öngördürücüsü olduğu saptanan CRP/albümin ve AST/ALT oranları arasındaki ilişkiyi araştırdık. Ek olarak bu oranların ve sPESI'nin bağımsız olarak PE'de mortalite öngördürücülüğünü de araştırmayı hedefledik. MATERYAL VE METOD: Çalışma Ocak 2018- Mart 2022 tarihleri arasında Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Ankara Şehir Hastanesi'nde PE tanısı ile takip edilen 18 yaş üstü 450 hastada retrospektif olarak yapıldı. Pulmoner emboli şiddet indeksleri olan PESI ve sPESI skorlama puanları ile CRP/albümin oranı (CAR) ve AST/ALT oranları hesaplandı. Hastalar mortalite olup olmamasına göre iki gruba ayrılarak incelendi. Değişkenler ve mortalite arasındaki ilişkiyi belirlemek için regresyon analizi yapıldı. BULGULAR: Hastaların CRP seviyesi ortanca değeri 30,4 mg/l (9,0 - 76,7) şeklinde artmış olarak, albümin seviyesi ise 30,4 ± 5,8 g/l olarak bulundu. Karaciğer enzimleri değerlerine bakıldığında, AST seviyesi ortanca değeri 17 IU/l (13 - 25), ALT seviyesi ortanca değeri 18 IU/l (13 - 24) olarak izlendi. PESI skoru ortalaması 99,4 ± 40,8 olarak, sPESI skoru ortalaması ise 2,15 ± 1,30 olarak bulundu. Mortalite + olan grupta anlamlı olarak CRP seviyesi daha yüksek, albümin değeri daha düşük, PESI ve sPESI skoru daha fazla, CAR oranı daha fazla ve AST/ALT oranı daha yüksek saptandı (p<0,05). Korelasyon analizinde sPESI skoru ile CAR arasında anlamlı korelasyon gözlenmedi (p=0,174). Ancak sPESI skoru ile AST/ALT oranı arasında pozitif korelasyon saptandı (p=0,011). sPESI skoru (p=0,03), CAR (p=0,017) ve AST/ALT oranı (p=0,021) çok değişkenli logistik regresyon analizinde mortalitenin bağımsız öngördürücüsü olarak bulundu. SONUÇ: Çalışmamızda sPESI skoru ile AST/ALT arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca sPESI skoru, CAR ve AST/ALT oranlarının her biri mortalitenin bağımsız öngördürücüsü olarak saptanmıştır. Günlük pratikte kolay, hızlı ve ucuz olarak ulaşılabilen bu kan paramatrelerinin risk skorlama sistemleri ile birlikte kullanımları, prognozun daha doğru tayini ile daha hızlı ve doğru bir tedavi sağlayabilir ve bu sayede mortalite katkısı sağlanabilir. ANAHTAR KELİMELER: akut pulmoner emboli, sPESI skoru, mortalite, CRP/albümin oranı, AST/ALT oranı.