Yenidoğanlarda travmatik lomber ponksiyonların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. SAMİ ULUS KADIN DOĞUM ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞENUR ENGİN ERDAL
Danışman: Ayşegül ZENCİROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ: Lomber ponksiyon (LP) sepsis ve menenjit şüphesi olan her yenidoğana yapılması gereken, yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde (YYBÜ) tanı ve tedavi amaçlı sıklıkla başvurulan invazif bir yöntemdir. Ancak işlem sırasında alınan beyin omurilik sıvı (BOS) örneğine kan karışabilmesi tanı ve tedaviyi etkileyebilmektedir. Çalışmamızda hastanemizin YYBÜ'nde yatan hastalara uygulanan LP işleminin travmatizasyon sıklığının, risk faktörlerinin, travmatik BOS materyaline uygulanan laboratuvar yöntemlerinin, kontrol LP işlemleri ile BOS ve eş zamanlı kan kültürü sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlandı. MATERYAL VE METOD: Bu çalışmaya, SBÜ Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 01/01/2010–31/12/2017 tarihlerinde YYBÜ'nde yatmış, yenidoğan döneminde LP işlemi uygulanmış ve BOS kültürü değerlendirilmiş hastalar alındı. Hastaların YYBÜ'ne yatışından sonra yapılan ilk LP işlemleri değerlendirildi. Klinik notlarında travmatize olduğu belirtilen hastalarla, BOS örneği "bol eritrosit görüldü" şeklinde rapor edilen veya kırmızı küre sayısı ≥500/mm3 olup diğer BOS kanama nedenleri ekarte edilen hastaların LP işlemleri travmatize (TLP) kabul edildi. Hastaların demografik verileri, LP işleminin travmatizasyon oranı, laboratuvara gönderilen BOS örneğinde çalışılan mikrobiyolojik ve biyokimyasal parametreler ve kontrol LP işlemleri değerlendirildi. Travmatizasyon ile ilişkisi olabilecek parametreler araştırıldı. Travmatize olan (TLP) ve olmayan (nTLP) hasta gruplarında BOS ve eş zamanlı kan kültürleri ile BOS polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) karşılaştırıldı. BULGULAR: Çalışma döneminde LP yapılan ve BOS kültürü değerlendirilen 854 hasta belirlendi. Lomber ponksiyon travmatizasyon oranı %38,06 (n=325) saptandı. Kontrol LP 45 (% 5.3) hastada yapılmıştı. Travmatize grupta 21 (%6,4), nTLP grubunda 24 hastada (%4,5) kontrol LP yapıldığı belirlendi. Gebelik haftası, doğum ağırlığı, gebelik yaşına göre doğum ağırlığı ve cinsiyet faktörlerinin travmatizasyonla ilişkisi gösterilemedi. Doğum şeklinin ve LP yaşının travmatizasyon ile ilişkili olduğu; artan postnatal yaşın ve sezeryan (C/S) ile doğumun TLP riskini azalttığı yönünde anlamlı ilişki bulundu (p=0,001). Travmatize BOS örneklerinin 83'ünde (%25,5) beyaz küre, 36'sında (%11) kırmızı küre, 190'ında (%58,5) biyokimya değerleri, 207'sinde (%63,6) Gram boyama değerlendirilmişti ve travmatik olmayan örneklere göre anlamlı düşüktü (p<0,05). Beyin omurilik sıvı kültüründe üreme saptanan 19 hastanın 14'ünde (% 74) kontrol LP yapılmıştı. Beyin omurilik sıvı kültüründe üreme olanların 9'u (%47.3) kontamine kabul edilmişti. Etken kabul edilen 10 (%52.7) hastanın kan kültürlerinin 7'sinde (% 70) aynı, ikisinde farklı etken üremişti. En sık saptanan etkenler grup B streptokoklar (GBS) (3), Streptococcus pneumoniae (2) ve koagülaz negatif stafilokoklar (KNS) (2) idi. BOS PCR ile üç hastada enteroviral menenjit, birinde Herpes simpleks virüs-1 (HSV-1) menenjiti saptandı. SONUÇ: Çalışmamızda yenidoğan bebeklerde LP travmatizasyon oranı yaklaşık 1/3 olarak literatürle benzer sıklıktaydı. Ancak sıklığının azaltılması için görüntüleme eĢliğinde iĢlem yapılması gibi önlemler gerekebilir. Ayrıca travmatizasyon sonrası düşük oranlarda kalan kontrol LP sayılarının, BOS gram boyama ve biyokimyasal tetkiklerin çalışılma oranlarının arttırılması için de önlemler alınmalıdır. Ayrıca LP gereken yenidoğanlarda viral menejit etkenleri de unutulmamalıdır. Anahtar kelimeler: Yenidoğan, travmatik lomber ponksiyon, beyin-omurilik sıvı kültürü