Romatoid artritli hastalarda C-reaktif protein albümin oranı ve albümin fibrinojen oranının hastalık aktivite indeksleri olan rapid3, sdaı ve sağlık değerlendirme anketi(HAQ)  ile karşılaştırılması

ENGİN KOÇHAN

Romatoid artritli hastalarda C-reaktif protein albümin oranı ve albümin fibrinojen oranının hastalık aktivite indeksleri olan rapid3, sdaı ve sağlık değerlendirme anketi(HAQ) ile karşılaştırılması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SULTAN ABDÜLHAMİD HAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ENGİN KOÇHAN

Danışman: Mustafa KAPLAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Romatoid artritte (RA), hedefe yönelik tedavi planları ile remisyon ve düşük hastalık aktivite durumunu devam ettirerek ilerleyici hasarı engellenebilir. Hastalığın uygun şekilde takiplerde hastalık aktivite durumunu gözden geçirmek önemlidir. Çalışmamızın amacı, çeşitli hastalık ve inflamasyon derecesi ile ilişkili CRP/albümin oranı (CAR) ve albümin/fibrinojen oranının (AFR) RA seyrinde klinik önemini vurgulamak, RA takibinde kullanılan diğer inflamasyon belirteçleri olan RAPID3 (Hastalık Endeks Verilerinin Rutin Değerlendirilmesi 3) ,Basitleştirilmiş Hastalık Aktivite Skoru (SDAI) ve Sağlık değerlendirme anketi (HAQ) gibi hastalık aktivite indeksleri ile ilişkisini belirlemektir. Ayrıca hastalık aktivitesi için bunların eşik değerlerini bulunması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tek merkezde ve kesitsel nitelikte yapılan bu çalışma, S.B.Ü. Sultan 2. Abdülhamid Han Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi romatoloji ve iç hastalıkları polikliniklerine başvuran 18 yaş ve üzerindeki, 2010 ACR/EULAR kriterlerine göre RA tanısı konulan 155 hasta ve 160 sağlıklı kontrol grubu ile çalışma yapıldı. Hastaların poliklinik ziyaretinde cinsiyet, yaş, hastalık süresi, ek komorbid hastalıklar, sigara kullanımı, semptom ve medikal tedavi bilgileri kaydedildi. Hastaların CRP, ESH, albümin (Alb), fibrinojen(fgn), ferritin, hemogram, RF, anti- CCP değerleri ve radyografik görüntülemeleri incelendi. Hastaların RAPİD3, SDAI ve HAQ skorları hesaplandı. Tüm analizler için istatistiksel anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak belirlenerek analizlerin uygulanmasında NCSS (Number Cruncher Statistical System) programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya 155 Romatoid artrit tanılı hasta ve 160 kontrol grubu olmak üzere 315 katılımcı dâhil edildi. Romatoid artrit tanılı hasta grubunun yaş ortalaması 55,25 ± 13,01 yıl olarak saptandı ve %84,5'ini kadınlar oluşturmaktaydı. Hastaların, hastalık süresi ortancası 5 (0-44) yıl, %68,4'ü seropozitif RA'ydı. Hasta grubunda kontrol grubuna göre D vitamini, Lökosit, Nötrofil, Monosit, RDW, Trombosit, Fibrinojen, CRP, Sedimentasyon, CAR, BUN albümin oranı, SII, NLR ve MLR istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek, Albümin, hemoglobin, MCHC, albümin fibrinojen oranı, PNI ve LMR değerleri anlamlı düzeyde düşük saptandı. Çalışmada; RAPİD3 ile; fibrinojen, CRP, Sedimentasyon, RF, CAR, BUN albümin oranı, SDAİ ve HAQ puanları arasında pozitif korelasyon, Albümin fibrinojen oranı ve PNI arasında negatif korelasyon tespit edildi. SDAİ ile; fibrinojen, CRP, Sedimentasyon, RF, CAR, Ürik asit albümin oranı, BUN albümin oranı, RAPİD-3 ve HAQ puanları arasında pozitif korelasyon, Albümin fibrinojen oranı ve PNI arasında negatif yönlü korelasyon saptandı. HAQ ile; fibrinojen, CRP, Sedimentasyon, RF, CAR, BUN albümin oranı, RAPİD-3 ve SDAİ puanları arasında pozitif korelasyon, Albümin fibrinojen oranı ve PNI arasında negatif yönlü korelasyon saptandı. Yüksek hastalık aktiviteli hastalarda, diğer gruplara göre CAR'da anlamlı bir artış, AFR'de anlamlı bir azalma gözlendi. RAPİD-3'e göre remisyon-düşük aktiviteli ve orta-yüksek hastalık aktiviteli gruplar arasında CAR'ın eşik değeri 1,13 (duyarlılık %56,3, özgüllük %66,7, eğri altındaki alan %63,1, standart hata %5,1); AFR'nin eşik değeri 1,03 (duyarlılık %66,7, özgüllük %59,7, eğri altındaki alan %61,9, standart hata %5,4) olarak belirlendi. SDAI'ye göre belirlenen, remisyon-düşük aktiviteli ve orta-yüksek aktiviteli gruplar arasında CAR'ın eşik değeri 1,13 (duyarlılık %56,4, özgüllük %65,8, eğri altındaki alan %61,8, standart hatası %5,1) tespit edildi. Sonuç: Yapılan bu çalışmada aktif Romatoid artritte (RA) hastalarda, sağlıklı kontrollere göre daha yüksek CAR ve daha düşük AFR değerleri tespit edildi. Buna göre CAR ve AFR, klinik ve/veya subklinik inflamasyonun ve eklem hasarının belirlenmesinde yararlı belirteçler olabilir. Ek olarak, CAR ve AFR yüksek hastalık aktiviteli hastaları ayırt etmede klinisyenlere önemli fayda sağlayabilir. Bütün bu bulgular ışığında literatür ile uyumlu olarak, Romatoid artrit(RA) hastalarında güvenilir bir inflamasyon ve hastalık aktivitesi göstergesi olarak CAR ve AFR kullanımını desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Romatoid artrit (RA), hastalık aktivitesi, RAPİD3, SDAI, HAQ, CRP albümin oranı, albümin fibrinojen oranı.