Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı olan hastalarda karotis intima media ve aortik intima media kalınlığı ile serum Elabela düzeyi arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUTKU NAZ ŞAHİN
Danışman: Hilmi Erdem SÜMBÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) olan bireylerde serum Elabela düzeyleri, karotis intima media kalınlığı ve aortik intima media kalınlığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve bu parametrelerin ileri evre karaciğer fibrozisini öngörmedeki değerinin araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Prospektif ve tek merkezli olarak planlanan bu çalışmaya, 15 Ekim 2024 – 15 Ekim 2025 tarihleri arasında NAFLD tanısıyla izlenen 132 hasta ile 44 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 176 kişi dahil edildi. NAFLD hastaları NAS-CRN skorlama sistemine göre üç gruba ayrıldı: Non-NASH (Grup 2), Fibrozis Evre 0–1 (Grup 3) ve Fibrozis Evre 2–3 (Grup 4). Kontrol grubu Grup 1 olarak tanımlandı. Tüm katılımcıların demografik, klinik ve biyokimyasal verileri kaydedildi. Serum Elabela düzeyleri ELISA yöntemi ile ölçüldü. Karaciğer fibrozisi FibroScan® (kPa) ile değerlendirildi. Karotis intima media kalınlığı ve aortik intima media kalınlığı ultrasonografi ile ölçüldü. Gruplar karşılaştırıldı; ileri fibrozisi öngören faktörler lojistik regresyon analizi ile belirlendi ve ROC eğrileri kullanılarak cut-off değerleri hesaplandı. Bulgular: Gruplar arasında yaş ve cinsiyet açısından farklılık izlenmedi. Fibrozis ilerledikçe beden kitle indeksi, bel çevresi, C-Reaktif protein, alanin aminotransferaz, aspartat aminotransferaz düzeyleri ve KPA değerlerinde anlamlı artış görüldü (p 0,05). Çok değişkenli analizde kPa (OR: 2,87; p<0,001), serum Elabela (OR: 1,44; p<0,001) ve aortik intima media (OR: 5,68; p=0,04) ileri fibrozisin bağımsız prediktörleri olarak belirlendi. ROC analizine göre ileri fibrozisi saptamada en güçlü parametre karaciğer elastografisi (AUC: 0,852), ardından serum Elabela (AUC: 0,847) ve AİMK (AUC: 0,756) olarak bulundu.Sonuç: Bu çalışma, NAFLD hastalarında serum Elabela düzeyinin fibrozis evresi ile güçlü şekilde ilişkili olduğunu, aortik intima media kalınlığının fibrozis ilerledikçe belirgin arttığını ve karaciğer elastografisi ile birlikte ileri fibrozisi öngörmede değerli bir biyobelirteç olabileceğini göstermektedir. Elabela ve aortik intima media kalınlığının, NAFLD'da hem hepatik hem de vasküler hasarın erken dönemde değerlendirilmesinde kullanılabilecek tamamlayıcı parametreler olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: NAFLD, Elabela, Karotis İntima Media Kalınlığı, Aortik İntima Media Kalınlığı, Fibrozis, Elastografi