Obeziteli ve ileri evre obeziteli bireylerde prediyabet ve diyabet tanısında oral glukoz tolerans testi (OGTT) ve HbA1c arasındaki uyumun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, DİYARBAKIR GAZİ YAŞARGİL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH BUDAK
Danışman: İhsan SOLMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Obezite; genetik, çevresel ve yaşam tarzı faktörlerinin neden olduğu, önemli morbidite ve mortaliteye neden olan, önlenebilir ölüm nedenlerinde ikinci sırada olan, ömür boyu tedavi gerektiren, sonuçlarıyla önemli derecede sağlık harcamalarına sebep olan heterojen bir hastalıktır. Obezite sıklığı ülkemizde ve dünyada hızlıca artmakta olup, son 50 yılda üç katından fazla arttığı gözlenmiştir. Obezite, insülin direncine neden olup prediyabet ve diyabete zemin hazırlamakta, morbidite ve mortaliteye sebep olmaktadır. Bu nedenle obeziteli hastalarda diyabet ve prediyabetin erken teşhis, takip ve tedavisine yönelik tetkiklerin geliştirilmesi, karşılaştırılması ve bu tetkiklerin uyumunun değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Çalışmada amacımız obeziteli bireylerde prediyabet ve diyabet tanısında OGTT ve HbA1c arasındaki uyumun değerlendirilmesini yapmak ve obeziteli bireylerde diyabet tanısı koymak için daha düşük bir HbA1c düzeyinin olup olmadığını belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza SBÜ Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Obezite, Endokrinoloji ve İç Hastalıkları Polikliniklerine 01.01.2020 tarihi ile 31.12.2023 tarihine kadar başvuran prediyabetik VKİ>30 kg/m2 obeziteli hastalar dahil edildi ve retrospektif olarak incelendi. Hastalar cinsiyete ve vücut kitle indeksine (hafif obez, orta derece obez, morbid obez ve süper obez) göre gruplara ayrılıp hastaların demografik özellikleri, başlangıç laboratuvar değerleri ve hipertansiyon sıklığı karşılaştırıldı. Hastalar, 75 gram OGTT sonuçlarına göre izole BAG, BAG+BGT ve aşikâr DM olarak üç farklı kategoriye ayrıldı. Her grubun demografik özellikleri ve başlangıç laboratuvar değerleri birbirleriyle tekrar karşılaştırıldı. Yapılan analizlerde 75 g OGTT yapılarak hastaların DM tanısı alması için HbA1c eşik değeri belirlenmeye çalışıldı. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 139 prediyabetik obez (HbA1c: %5,7-6,4 ve açlık kan şekeri:100-124 mg/dL) hastanın 115'i (%82,7) kadın, 24'ü (%17,3) erkekti. Hastaların yaş ortalaması 45,18 ± 11,74'tü. Hastalar VKİ'ye göre sınıflandırıldığında 34'ü (%24,5) hafif obez, 41'i (%29,5) orta derecede obez, 49'u (%35,3) morbid obez ve 15'i (%10,8) de süper obezdi. Kadınlarda beden kitle indeksi oransal olarak daha anlamlı bulundu (p:0,04), erkeklerde ise bel çevresi daha yüksek olarak belirlendi (p=0,006). Hastalarda VKİ artarken bel çevresi (p:0,013), kalça çevresi (p<0,001), sistolik tansiyon(p:0,01) ve diyastolik tansiyon (p:0,013) artışı istatistiksel olarak anlamlı saptandı. Çalışmaya dahil edilen hastaların 28'inde (%20,14) hipertansiyon saptandı. Yapılan 75 g OGTT sonucuna göre, çalışmaya katılan hastaların %37,4'ü (n:52) izole Bozulmuş Açlık Glukozu (BAG), %45,3'ü (n:63) Bozulmuş Glukoz Toleransı Glukozu (BGT)+Bozulmuş Açlık Glikozu (BAG) ve %17,3'ü (n:24) aşikâr DM olarak saptandı. Hastaların HbA1c değeri ile açlık kan şekeri arasında kuvvetli pozitif korelasyon gözlendi (r=0,263, p=0,002). Yapılan ROC-AUC analizinde 75 g OGTT kullanılarak tanı konulan DM hastalarını belirleme HbA1c değerinin ayırt edici gücü istatistiksel olarak anlamlı saptandı [AUC (Eğri Altında Kalan Alan):881, GA (Güven aralığı): 0,816 – 0,946, p<0,001]. ROC analizine göre HbA1c değeri için kesim noktası değeri (cut-off value) %6,15 olarak saptandı ve bu değer için duyarlılık(sensitivite) %83,3 ve özgüllük (spesifite) %80 olarak tespit edildi. Pozitif prediktif değeri %46,1 ve negatif prediktif değeri %95,8 olarak bulundu. Sonuç: Bu çalışmada, obeziteli hastalardaki demografik özellikler, laboratuvar değerleri ve hipertansiyon prevalansı literatür ile benzer sonuçlara sahip ve elde edilen veriler literatüre katkı açısından önemlidir. Çalışmamızda, prediyabetik obeziteli hastalarda 75 g OGTT ile %17,3 hastaya diyabet tanısı konuldu. Çalışmanın sonucuna göre AKŞ ve HbA1c ile prediyabet olan obez hastaların OGTT ile taranması önemlidir. OGTT kullanılarak obeziteli hastalarda DM tanısı konulma HbA1c değeri %6,15 saptandı. Obeziteli hastalarda HbA1c değeri %6,15'in üzerinde olanlara OGTT yapıldığında DM tanısı konulacağı gösterilmiştir. Literatürde benzer çalışmaların oldukça az olması, çalışmamızın daha fazla hasta sayısı ile genişletilerek yapılması, literatüre ve kılavuzlara katkı sağlayabilmesi açısından çok önemlidir. Anahtar Kelimeler: Diyabetes Mellitus, Prediyabet, Obezite, HbA1c, OGTT