Yoğun bakım hastalarından eş zamanlı alınan kan örneklerinde sendromik sepsis paneli ve rutin kan kültür sonuçlarının değerlendirilmesi: Sendromik sepsis panelinin hasta yönetimine katkısı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, TEMEL TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİM GAYENUR BÜYÜKBERBER
Danışman: Sibel AYDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sepsis, dünya çapında yüksek mortalite ve morbiditeye neden olan ciddi bir sağlık sorunudur. Bu çalışmada, yeni bir multipleks gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (GZ PZR) esaslı sendromik sepsis panelinin patojen tanımlama etkinliğini, rutin yöntemler ve MALDI-TOF MS sistemi ile karşılaştırarak, ana antibiyotik direnç genlerinin varlığı ile izolatların antibiyotik duyarlılık paternlerini belirlemek amaçlanmıştır. Ayrıca sendromik sepsis panel kullanımının hem tanımlama hem de antibiyotik direnç durumunun tespit süresine etkisinin belirlenmesi ile hasta yönetimine katkısı değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Yoğun bakım ünitesinde takip ve tedavi edilen sepsis ön tanılı, yatışı sırasında SOFA skorunda iki veya daha fazla artış olan 155 hastadan gönderilen 310 adet kan kültürü örneği ve eş zamanlı alınmış 155 adet tam kan örneği çalışmaya dahil edildi. Etken tanımlama, MALDI-TOF teknolojisine sahip VITEK® MS (bioMérieux, Fransa) ile yapıldı. Klinik olarak etken kabul edilen izolatların antibiyotik duyarlılık testleri VITEK® 2 (bioMérieux, Fransa) otomatize sistem ile çalışıldı. Rutin kan kültürü işleyişi devam ederken, bir yandan da pozitif sinyal veren şişeler, inkübasyon süresini dolduran şişeler ve tam kan örnekleri sendromik sepsis paneli ile çalışılmak üzere işleme alındı. Sepsis etkenlerinin ve antibiyotik direnç genlerinin analizi GZ PZR yöntemine dayanan Bio-Speedy Sepsis qPCR MX-30S Panel (Bioeksen, Türkiye) kiti kullanılarak CFX96 Touch Real-Time PCR (BIO-RAD, ABD) cihazında üretici firma önerileri doğrultusunda gerçekleştirildi. Her iki yöntemle elde edilen sonuçlar, tanımlama sonuçlarının ve tespit edilen direnç paternlerinin uyumu, sonuç verme süreleri açısından karşılaştırıldı. Bulgular: Bio-Speedy Sepsis qPCR MX-30S paneli ile tam kan örneklerinden çalışılan PZR testi ile %53, kan kültür şişelerinden çalışılan PZR testi ile %90 oranında kültürle uyumlu sonuçlar elde edildi. Tam kandan çalışılan örneklerde duyarlılık % 21,43, özgüllük % 80; kan kültürü şişesinden çalışılan örneklerde duyarlılık %88; özgüllük %93 olarak hesaplandı. Sepsis paneli ile çalışılan tam kan örneklerinden yedisinde direnç geni saptandı. Bunlardan dört tanesi (%57) antibiyotik duyarlılık sonuçları ile uyumluydu. Üç örnekte ise kültür ile uyumsuzluk olduğu için antibiyogram sonuçları açısından değerlendirme yapılamadı. Sepsis paneli ile çalışılan kan kültürü örneklerinde ise VRE'lerin (n=4), MRSA'ların (n=1) ve MRKNS'lerin (n=17) tümünde dirence neden olan gen gösterildi. Karbapenem dirençli K. pneumoniae izolatlarının (n=11) sadece birinde direnç geni saptanamadı. Rutin işleyişte patojenlerin tanımlama sürelerinin ortalaması 50-74 saat arasında bulunurken, antibiyogram sonuç verme süre ortalamaları 52-78 saat arasında bulundu. Sepsis paneli ile bu sürelerin 13-23 saate kadar kısaltılabildiği görüldü. Tüm bu faktörler göz önünde bulundurulduğunda, patojenleri ve direnç genlerini hızlı ve hassas bir şekilde tespit edebilen sendromik sepsis panellerinin, kan kültür analizinde kullanımının, özellikle kritik hasta grubunda hasta sağkalımı açısından faydalı bir yöntem olabileceği öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sepsis, sendromik sepsis paneli, kan kültürü, tam kan, PZR, direnç geni