İç hastalıkları kliniğinde yatan ve ayaktan basvuran Tip 2 diabetes mellitus hastalarda, hedefe ulaşılamayan hiperlipidemi prevelansı ve ilişkili risk faktörleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRAH ATAY
Danışman: Refik DEMİRTUNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ülkemizde DM sayısı giderek artarak, 2010 da yapılan TURDEP II çalışmasına göre erişkinde %13,7 olarak saptanmıştır. Diyabetli hastalarda, miyokard infaktüsü riski diyabeti olmayanlara göre 3-5 misli fazladır ve tip-2 DM de en önemli ölüm nedenidir. Tip 2 DM insülin direncine bağlı olarak lipoprotein metabolizması anormallikleri oluşmakta ve diyabete özgü diyabetik dislipidemi oluşmaktadır. Diyabetli hastalarda hipertrigliseridemi, HDL-kolesterol düşüklüğü, küçük dens LDL parçacıklarında artma görülmektedir. Buna bağlı olarak koroner ateroskleroz oluşumu hızlanmıştır. Primer ve sekonder koruma olarak LDL-K düşürücü tedaviler istatistiksel olarak belirgin ve klinik olarak miyokard enfaktüsü, yeni anjina vakaları, koroner bypass ihtiyacı ve inme yi azalttığı bilinmektedir. Belli başlı statin çalışmalarının sonuçları, Tip 2 DM diyabetlilerin kardiyovasküler korunma açısından statin tedavisinden büyük fayda gördüklerini ortaya koymaktadır(1). Metaanalizler, statin tedavisi ile LDL-K düzeyinde sağlanan her 40mg/dl düşmenin 5 yıllık major kardiyovasküler olay riskini %23 oranında azalttığını göstermektedir(1). Diğer bir çalışmada LDL-K de 14.7 mg/dl düşüş major koroner olayları %27 düşürdüğü bildirilmiştir. (2). ASCOT çalışmasında atorvastatin kardiyovasküler hastalık riskini %36, JUPİTER çalışmasında rosuvastatin myokard enfaktüsü, stroke, anstabil anjina, kardiyovasküler hastalığa bağlı ölümleri %24 azalttığı bildirilmiştir. Diabetes mellitusta hiperglisemi tedavisi yanında LDL-K düşürücü tedavi aynı şekilde önem kazanmaktadır. TEMD VE ADA önerilerine göre: Çok yüksek riskli diyabet hastalarında hedef LDL-K <55 mg/dl olmalıdır. Bu hastalarda LDL-K %50 den fazla düşürülmelidir. Yüksek riskli hastalarda : hedef LDL-K <70 mg/dl olmalıdır. Bu hastalarda LDL-K %50 den fazla düşürülmelidir. Orta riskli hastalarda LDL-K < 100 mg/dl olmalıdır. Bu bilgilerin ışığında antilipid tedavisi başlama yanında hedef LDL-K e ulaşmakta çok önemlidir. Yüksek LDL'ye sahip diyabetli hastalarda hekimlerin, tedaviye başlarken en büyük endişesi hastaların hedef LDL-K değerine ulaşmamasıdır. ix .ABD ve Avrupada yapılan birçok çalışmada diyabetlilerin çoğunda, hedef LDL-K değerine ulaşılamadığı bildirilmiştir. Ülkemizde bununla ilgili çalışmalar çok azdır. Bu çalışmamızda iç hastalıkları kliniğinde yatan ve polikliniğine başvuran diyabetik hastalarda, hedef LDL-K değerinde ve hedef değerde olmayan hasta oranını, kontrolsüz hasta prevelansını, kontrolsüz hastalardaki risk faktörlerini belirlemeyi amaçladık. Ayrıca daha önce ölçüm yapılmadığı için saptanmamış veya ölçüm yapılmasına rağmen tedavi almamış hedef LDL-K üstü diyabetik hasta sıklığını belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: SBÜ Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 07/04/2022-07/07/2022 tarihleri arasında İç hastalıkları servisinde yatan ve İç hastalıkları polikliniğinde takipli diyabetes mellitus tip 2 tanısı konulmuş hastalarda tam kan sayımı, kan glukozu, HbA1c, LDL, HDL, TG, BUN, Kreatinin, spot idrar albümin düzeyleri hastanemiz Health İnformation System kullanılarak kayıt edildi. Hastaların hedef LDL-K düzeyini hesaplamak için öncelikle toplam kardiyovasküler riski ESC (European Society of Cardiology)'nin ESC HeartSCORE 10 yıllık ölümcül KVH risk kategorisi hesaplayıcısı ile hesaplandı. Daha sonra TEMD klavuzunda belirtilen ASKVH risk kategori kriterlerine göre : Çok yüksek riskli hastalar, Yüksek riskli hastalar, Orta düzeyde riskli hastalar olarak 3 guruba ayrılarak hedef LDL-K düzeyi belirlendi, çok yüksek riskli hastalar için hedef LDL-K: <55mg/dl, yüksek riskli hastalar için hedef LDL-K: <70mg/dl, orta riskli hastalar için hedef LDL-K: <100mg/dl olarak belirlendi. Düşük riskli hastalar için hedef belirtilmemişti. Hastaların belirlenen hedef LDL-K düzeyinde olup olmadığı saptandı. Hastaların antihiperlipidemik ilaç kullanımlarına uyumu, Morisky ilaç tedavi uyum ölçeği ile değerlendirildi. Komorbidite şiddeti açısından Charlson skoru kullanıldı. Ayrıca hastanın yaşı, cinsiyeti, almış olduğu antihiperlipidemi tedavisi, kullandığı diğer ilaçlar ve eşlik eden hastalıkları sorgulanıp kayıt altına alındı. Diyabetin kronik komplikasyonları (diyabetik retinopati, nefropati, nöropati, kardiyovasküler hastalık) varsa kaydedildi. Çalışma evreninden basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile örneklem genişliği hesaplaması yapıldığında, 600 hasta evren kabul edildiğinde gerekli değerler formülde yerine konulduğunda çalışmaya alınması gereken minimum hasta sayısı 234 olarak hesaplanmıştır. x Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanılacaktır. Parametrelerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilks testi ile değerlendirildi. Nicel veriler ortalama ± standart sapma ve medyan, nitel veriler ise frekans ve yüzdelik olarak ifade edildi. Normal dağılım gösteren parametrelerin iki grup arası karşılaştırmalarında Student t test, normal dağılım göstermeyen parametrelerin iki grup arası karşılaştırmalarında Mann Whitney U test kullanıldı. Normal dağılıma uygunluk gösteren parametreler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Pearson korelasyon analizi, normal dağılıma uygunluk göstermeyen parametreler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Spearman's rho korelasyon analizi kullanıldı. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Ki Kare testi kullanıldı. Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi. Sonuç: İç hastalıkları klinik ve polikliniklerinde takip edilen diyabetik hastalarda hedefe ulaşılmayan LDL-K prevelansı yüksektir ve yüksek LDL-K risk faktörleri ve komorbidite ile ilişkilidir. Anahtar Kelimeler: Diyabetes Mellitus, Dislipidemia, LDL-K(Low density lipoprotein cholesterol )