Kanser tedavisi gören çocuklarda antibiyotik başlama süresinin febril nötropeni prognozu üzerine etkisinin prospektif değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYBİKE KOÇ
Danışman: Dildar Bahar GENÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çocukluk çağı kanserlerinde febril nötropeni (FN), hastaların kemoterapi dönemleri dışındaki hastane yatışlarının en sık sebebidir ve ciddi mortalite ile morbiditeye yol açan onkolojik bir acildir. Özellikle gelişmiş ülkelerde pediatrik hastalarda FN'de antibiyotiğin ilk bir saat içinde başlanması sağlık hizmetlerinin kalitesinin bir ölçütü olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada birincil amaç, kanser tedavisi gören çocuklarda antibiyotik başlama süresinin (ABS) FN prognozu üzerine etkisinin değerlendirilmesidir. İkincil amaç ise dünyanın en yoğun trafiğine sahip 10 şehrinden biri olan İstanbul'da gerçek hayat verisinin araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, tek merkezli prospektif klinik araştırma olarak gerçekleştirildi. Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nisan 2022 ile Eylül 2023 tarihleri arasında Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Kliniğinde, Polikliniğinde veya Çocuk Acilde FN tablosu saptanan 1 ay-18 yaş grubunda kanser tedavisi gören tüm hastalar ve ataklar dahil edildi. ABS'nin belirlenmesi için FN bulgularının başladığı saat, hastaneye başvuru saati ve ilk doz antibiyotiğin uygulandığı saat kaydedildi. Hastaların demografik özellikleri, ilk başvuru anındaki vital bulguları, laboratuvar sonuçları, radyolojik görüntüleme sonuçları, enfeksiyon kaynakları, kullandığı antibiyotikler, farklı tedavi gereksinimleri, ateş, hastanede yatış, antibiyotik uygulanma ve nötropeniden çıkış süreleri takip edildi. Ayrıca ABS'nin tedavi başarısızlığı (antibiyotik modifikasyonu, çocuk yoğun bakım ünitesi ihtiyacı olması ve mortalite), sepsis ve septik şok ile ilişkisi karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya ortanca yaşı 6,45 yıl (0,8-17,1) olan 13 kız (%32,5) ve 27 erkek (%67,5) olmak üzere toplam 40 hastanın 81 FN atağı dahil edildi. Hastaneye başvuruya kadar geçen ortanca süre 176 dk (min-maks: 10-4129), hastanede antibiyotik başlama süresi ortanca 120 dakika (min-maks:15-728), FN bulgularının başlangıcından antibiyotik başlangıç zamanına kadar geçen ortanca süre 195 dakika (min-maks: 15-4320 dk) bulundu. Atakların sadece %16'sında ABS'nin ≤ 60 dk olduğu saptandı. Yatan hastalarda ya da klinik, mikrobiyolojik veya radyolojik olarak dokümante edilmiş olası enfeksiyon odağı olmayan ataklarda ilk bir saat içinde antibiyotik başlanma oranının anlamlı şekilde daha fazla olduğu görüldü. Annenin eğitim durumu, ailenin aracının olma durumu, başvuru zamanı, başvuru günü ile ABS arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Atakların 37'sinde (%45,7) tedavi başarısızlığı gözlendi. Tedavi başarısızlığı olan ataklarda ABS'nin ortanca değeri anlamlı olarak daha düşük bulundu. ABS ile sepsis, septik şok, ölüm, çocuk yoğun bakım ünitesi ihtiyacı arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Radyoterapi alma öyküsü olanların, ilk başvuruda sistolik ve diyastolik tansiyon değeri, lenfosit, monosit ve trombosit sayısı ve fosfor değeri düşük olanların daha fazla tedavi başarısızlığı olduğu saptandı. Sonuç: Çalışmamızda FN bulgularının başlangıcından antibiyotik başlangıç zamanına kadar geçen süre tedavi başarısızlığı olanlarda daha kısa bulundu. FN'de antibiyotik başlama süresinin önerilenden daha uzun olduğu saptandı. Kalabalık metropol şehirlerindeki trafik faktörü nedeniyle gerçek hayat verilerinin ideal verilerden gözle görülür şekilde farklı olduğu görüldü. İdeal hedeflere ulaşılması için ailelere ve sağlık personeline yönelik FN konusunda eğitim programlarının geliştirilmesi gerektiği kanaatine varıldı. Anahtar kelimeler: febril nötropeni, çocuk, kanser, antibiyotik başlama süresi