Demir-eksikliği anemisi ile tiroid hormonları arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ATATÜRK GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMANUR ERSAN YILMAZ
Danışman: Meşide GÜNDÜZÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Demir eksikliği anemisi, gelişmiş ve gelişmemiş ülkeleri etkileyen, bireysel sağlık, yaşam kalitesi ve toplum üzerinde sağlık, sosyal ve ekonomik yansımaları olan önemli küresel bir halk sağlığı sorunudur. Yaşamın her aşamasında mevcut olmasına rağmen, 5 yaşın altındaki çocuklar, üreme çağındaki kadınlar ve özellikle hamile kadınlar gibi bazı hassas gruplar arasında yaygınlık yüksektir. Yapılan hayvan ve insan çalışmaları, demir eksikliği anemisi ile tiroid hormonları arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir. Hayvanlarla yapılan çalışmalar sonucunda demir eksikliğinin plazma T3 ve T4'ün konsantrasyonlarını azalttığı, tiroid hormonunu deaktivasyonunu artırdığı, tiroid uyarıcı hormon düzeyinde önemli bir artırdığı, tiroid peroksidaz enzim aktivitesini azalttığı ve norepinefrin metabolizmasını bozduğu gözlenmiştir. Yapılan insan çalışmalarında ise demir eksikliği anemisinin, serum T4 ve T3 konsantrasyonlarını azalttığı, T4'ün T3'e periferik dönüşümünü azalttığı, T3 metabolizmasını bozduğu, hepatik T4-5'-deiyodinazı azalttığı ve dolaşımdaki tiroid uyarıcı hormon düzeyini artırdığı görülmüştür. Bu çalışmanın amacı erişkin hasta grubunda demir eksikliği anemisinin tiroid hormon düzeyleri ile arasında bir ilişki olup olmadığının araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, retrospektif, tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışmamızda Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniğine Ekim 2022-Mart 2024 tarihleri arasında başvuran 18-65 yaş arası aynı tarihli herhangi bir sebeple serbest T4, TSH, hemogram, ferritin, demir, total demir bağlama kapasitesi, transferrin satürasyonu parametreleri istenilmiş olan hastalar retrospektif olarak tarandı. Hastaların hastanemiz yazılım sisteminden ulaşılacak olan serbest T4, TSH, hemogram, ferritin, demir, total demir bağlama kapasitesi, transferrin satürasyonu, yaş, cinsiyet, ek hastalık verileri kaydedildi. Tüm veriler girildikten sonra verilerin sonucuna göre demir eksikliği anemisi tanısı olan hastalar çalışma grubu, demir eksikliği tanısı olmayanlar kontrol grubu olacak şekilde iki grup oluşturuldu. Çalışmaya toplam 254 hasta dahil edildi. Gruplarda 127 hasta olması planlandı. Çalışmamızda bu iki grubun TSH ve serbest T4 düzeyleri karşılaştırıldı. İstatistiksel analizler SPSS versiyon 25.0 paket programı kullanılarak yapıldı. Çalışmadaki istatistiksel analizlerde çift yönlü p değeri 0.05'in altındaki karşılaştırmalar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmamıza katılanların tamamını kadınlar oluşturuyordu (%100). Hasta grubunda yaş ortalaması 37,2 ± 8,6 ve kontrol grubunda olarak 35,7 ± 10, saptanmıştır. Çalışmamızın grupları arasında yaş ortalamaları açısından fark yoktu. Çalışmamızda anemi parametrelerinden hemoglobin, MCV ve RDW değerleri kıyaslandığında iki grup arasında anlamlı farklılıklar gözlendi (p<0,001). Aynı şekilde gruplar arasında serum demir, transferrin satürasyonu, total demir bağlama kapasitesi ve ferritin düzeylerinde de anlamlı farklılıklar gözlendi (p<0,001). Çalışmamızda demir eksikliği anemisi tanısı alan hasta grubu, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında serum serbest T4 düzeylerinde anlamlı bir düşüklük saptandı (p<0,001). Demir eksikliği anemisi tanısı alan hasta grubunun serum TSH değerleri kontrol grubu ile karşılaştırıldığında anlamlı olarak yüksek olduğu tespit edildi (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızda demir eksikliği anemisi tanısı alan hasta grubu, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında serum serbest T4 düzeyinde anlamlı bir düşüklük, serum TSH düzeyinde de anlamlı bir yükseklik tespit edildi. Çalışmamızın sonucu literatürdeki diğer çalışmalar ile uyumludur. Bizim çalışmamız ve literatürdeki diğer çalışmalar demir eksikliğinin tiroid hormonlarını etkilediğini göstermektedir. Ancak etki mekanizmasının aydınlatılması için daha fazla çalışmaya ihtiyaç bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Demir-eksikliği, anemi, tiroid