KOAH tanısı ile hastaneye yatan hastalarda proaktif palyatif bakım ihtiyacının belirlenmesinde: CAT ve BODE
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ATATÜRK GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÜKRAN BÜŞRA İRFAN
Danışman: Pınar ERGÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH); hava yollarında (bronşit, bronşiyolit) ve/veya alveollerde (amfizem) kalıcı anormalliklere bağlı oluşan kronik hava yolu semptomları (nefes darlığı, öksürük, balgam) ile karakterize, stabil dönem ve alevlenmelerle seyreden progresif bir hastalıktır. Dünya çapında yüksek prevalansı ve giderek artan insidansıyla önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Proaktif palyatif bakım için uygun hastaların belirlenmesi KOAH'da öngörülemeyen hastalık seyri nedeni ile zordur. Proaktif palyatif bakım erken evrede uygulanan, hastanın fiziksel, psikiyatrik, sosyal, manevi ve yaşam sonu bakımını içeren multidisipliner bir palyatif bakım yaklaşımıdır. Proaktif palyatif bakım, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak veya durdurmak için tedavi edici tedbirler de içerebilirken, palyatif bakım sadece semptomların kontrolüne odaklanır. Bu çalışmanın amacı, KOAH tanısıyla hastaneye yatan hastalarda CAT ve BODE ile proaktif palyatif bakım adaylarının belirlenmesidir. Gereç- Yöntem: Çalışmamıza 01.10.2023-31.10.2023 tarihleri hastanemizde KOAH tanısı ile yatırılan 61 hasta dahil edildi. Hastalara ait sosyodemografik ve temel klinik özelliklerin yanısıra, mMRC dispne skalası, CAT skoru ve BODE indeksi prospektif olarak değerlendirildi. Hastalar 6 ay süre ile takip edilerek, 8 hafta içinde yeniden yatış ve/veya 6 ay içinde vefat durumları belirlendi. KOAH klinik ve prognostik değerlendirme ölçeklerinin sekiz hafta içinde yeniden yatış ve/veya ölümü ön gördürücü özellikleri ROC (Receiver Operating Characteris-tic) analizi ile incelendi. İstatistiksel anlamlılık için tip-1 hata düzeyi %5 olarak belirlendi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam 61 hastanın [48 (%78,7) erkek ve 13 (%21,3) kadın] yaş ortalaması 66,8±9,6 yıl idi. Hastaların ortalama vücut kütle ağırlığı 24,9±5,2 kg/m2, ortalama FEV1 yüzdesi %40,3±12,7, ortalama 6 dakika yürüme mesafesi ise 247±102 metre bulundu. Ortanca mMRC dispne skalası 3 (1-4), CAT skoru 18 (4-40), BODE indeksi 6 (0-10) idi. Toplam 26 (%42,6) hasta uzun süreli oksijen tedavisi alıyordu. Sekiz haftalık izlem sürecinde 17 (%27,9) hastada tekrar hastane yatışı ve/veya ölüm gerçekleşti. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde ileri yaş (OR: 1,2; %95GA: 1,1-1,4; p=0,007), USOT kullanımı (OR: 18,8; %95GA: 2,0-175; p=0,010), düşük FEV1 yüzdesi (OR: 0,9; %95GA: 0,8-0,98; p=0,024) ve yüksek mMRC dispne skalası puanının (OR: 4,0; %95GA: 1,1-15,2; p=0,044) sekiz hafta içinde rehospitalizasyon ve/veya ölüm için bağımsız risk faktörleri olduğu gösterildi. ROC analizi ile BODE indeksinin (EAA: 0,739; %95GA: 0,608-0,871; p=0,004) sekiz hafta içinde rehospitalizasyon ve/veya ölümü ön gördürücü anlamlı özelliğe sahip olduğu ortaya konuldu. Sonuç: KOAH tanısı ile yatan hastalarda ileri yaş, uzun süreli oksijen tedavisi gereksinimi, düşük FEV1 düzeyleri ve yüksek mMRC dispne skalası rehospitalizasyon ve/veya ölüm için bağımsız risk faktörleridir. BODE indeksinin sekiz hafta içinde rehospitalizasyon ve/veya ölümü öngöndürücü özelliğe sahip olduğu, CAT skorunun ise öngördürücü özelliği olmadığı gösterildi. Anahtar kelimeler: KOAH, proaktif palyatif bakım, CAT, BODE.