Yavaş uykuda elektriksel status epileptikus'ta nöropeptidlerin rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİRAY ATACAN YAŞGÜÇLÜKAL
Danışman: Ayşe Özlem ÇOKAR DEMİRBİLEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Epilepsi ve uyku ilişkisi uzun yıllardır bilinmektedir. Uykuda epileptik nöbetler tetiklendiği gibi, interiktal epileptiform deşarjlarda (İED) da artış gözlenir. Bununla birlikte, epileptik anomalilerin ağırlıklı olarak uyku sırasında gözlendiği bazı epileptik sendromlar da mevcuttur. Yavaş uykuda elektriksel status epileptikus (ESES) ya da diğer adıyla yavaş uykuda sürekli diken dalga (CSWS) sendromu, çocuk yaş grubunda gözlenen, elektroensefalografide (EEG) uykunun hızlı göz hareketinin olmadığı (NREM) evresinde sürekli ve yaygın diken dalga aktivitesi ile karakterize olan bir epileptik ensefalopati tablosudur. Bu tabloda, sendroma özgü nöbet tiplerinden kognitif ve davranış bozukluklarına kadar farklı spekturumda klinik bulgular gözlenebilen ESES'in oluşum mekanizması henüz tam olarak açıklanamamıştır. Vücutta birçok farklı fizyolojik fonksiyon üzerinde etkili olan nöropeptidlerin uyku-uyanıklık döngüsünde rol oynadıklarını aynı zamanda hem konvülzan hem de antikonvülzan özellikler gösterdiğini bildiren çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmada dinorfin, galanin, ghrelin, leptin, melatonin, oreksin isimli nöropeptidler ile ESES ilişkisi araştırmak hedefledik. Bu çalışmaya dahil edilen çocukluk çağının kendini sınırlayan (self-limited) fokal epilepsili olguları EEG özelliklerine göre NREM uykuda deşarjları fokal-bilateral fokal olanlar ve yayılım göstererek ESES paternine dönüşenler olarak iki gruba ayrıldı. Kontrol grubu ile birlikte bu üç grubun serumlarında dinorfin, galanin, ghrelin, leptin, melatonin, oreksin isimli nöropeptidler düzeyleri ölçüldü. Biyokimyasal incelemeler sonucunda uykuda deşarjları yayılım göstererek ESES paternine dönüşen olgularda kontrol grubuna göre leptin düzeyinde anlamlı yükseklik, melatonin düzeyinde ise anlamlı düşüklük gösterildi. Oreksin düzeyi ise, uykuda deşarjları yayılım göstererek ESES paternine dönüşen olgularda, hem deşarjları fokal-bilateral fokal kalan olgulara hem de kontrol grubuna göre düşük saptandı. Bu veriler doğrultusunda leptin, oreksin ve melatonin gibi nöropeptidlerin eksiklik veya fazlalık durumlarının uyku-uyanıklık döngüsü ve epilepsi nöbetlerine olan etkileri ve interiktal deşarjları arttırma özellikleri ile ESES'in oluşum mekanizmasında rol oynayabilecekleri dikkati çekmektedir. Anahtar Kelimeler: ESES, CSWS, Çocukluk Çağının Fokal Epilepsileri, Nöropeptid, Uyku