Yoğun Bakımlarda Basınç Yaralanması Risk Değerlendirme Ölçeğinin" geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, CERRAHİ HASTALIKLAR HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAGİHAN KÜÇÜKAKARSU
Danışman: Emine İYİGÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Bu araştırma, yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalarda basınç yaralanması gelişimini öngörmeye yönelik, klinik açıdan uygulanabilir, geçerli ve güvenilir bir risk değerlendirme ölçeği geliştirmek ve doğrulamak amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Metodolojik tipte tasarlanan araştırma, Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi yoğun bakım ünitelerinde Temmuz 2023 – Haziran 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın birinci örneklemini, basınç yaralanması gelişmiş toplam 336 hasta oluşturmuştur. İkinci örneklemde ise Propensity Score Matching yöntemiyle eşleştirilmiş 42 basınç yaralanması gelişen ve 42 gelişmeyen hasta yer almıştır. Ölçek geliştirme sürecinde kapsamlı literatür taraması yapılmış, başlangıçta 16 maddelik "Yoğun Bakımlarda Basınç Yaralanması Risk Değerlendirme Ölçeği" hazırlanmıştır. Cronbach's Alfa ve madde-toplam korelasyonları incelenmiş; 0,20'nin altında kalan ve ölçeğin iç tutarlılığını zayıflatan maddeler çıkarılarak ölçeğin son hali 10 maddeye indirilmiştir. Ölçeğin kapsam geçerliliği uzman görüşleriyle değerlendirilmiş, yapı geçerliliği Jackson-Cubbin ölçeği ile sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) analiziyle incelenmiştir. Bulgular: Kapsam Geçerlilik İndeksi (KGİ) 0,893 bulunmuş, ölçeğin içerik geçerliliği yüksek saptanmıştır. Jackson-Cubbin ile uyumu ICC=0,822 olup "iyi düzeyde güvenilirlik" göstermiştir. Cronbach's Alfa 0,666 bulunmuş, ölçeğin çok boyutlu yapısına bağlı olarak kabul edilebilir düzeyde değerlendirilmiştir. Gözlemciler arası uyum ICC=0,993 olup "mükemmel" düzeyde bulunmuştur. ROC analizinde kesme noktası ≤35 olarak belirlenmiş; bu değer için duyarlılık %88,1, özgüllük %61,9, pozitif öngörü değeri %69,8 ve negatif öngörü değeri %83,9 saptanmıştır (AUC=0,829; p<0,001). Ölçeğin uygulama süresi ortalama 3 dakika olup, Jackson-Cubbin'e göre anlamlı derecede daha kısa bulunmuştur (p<0,001). Sonuç: "Yoğun Bakımlarda Basınç Yaralanması Risk Değerlendirme Ölçeği", yoğun bakım hastalarında basınç yaralanması riskini öngörmede geçerli, güvenilir ve klinik açıdan uygulanabilir bir araçtır. Yüksek duyarlılık ve negatif öngörü değerleri, riskli hastaların doğru belirlenmesine ve düşük riskli hastaların dışlanarak sınırlı kaynakların etkin kullanımına katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Basınç yaralanmaları, yoğun bakım, risk değerlendirme, ölçek geliştirme, geçerlilik, güvenirlik.