Yumurta alerjisi nedeniyle kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşılaması için 3. basamak sağlık kuruluşuna başvuruların maliyet analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE AYANOĞLU
Danışman: İlker GÜNAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yumurta alerjisi olan hastalarda Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak (KKK) aşı uygulaması yıllardır tartışma konusu olmuştur. KKK aşısında bulunan kızamık ve kabakulak suşunun yumurta embriyo fibroblast kültüründe üretilmesi nedeniyle düşük düzeyde ovalbumin (<1ng) içermektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalar yumurta alerjisi olan hastaların normal hastalara alınan standart önlemler eşliğinde aşılanabileceğini vurgulasa da ülkemizde halen yumurta alerjisi olan hastalar KKK aşısı için hastaneye sevk edilmektedir. Çalışmamızda endikasyon dışı başvuruların dağılımı, yumurta alerjisi olan hastalarda KKK aşısı sonrası gelişen reaksiyon oranı ve hastaneye sevklerin oluşturduğu maliyet yükünün saptanması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1 Ocak 2023 – 31 Aralık 2023 tarihleri arasında yumurta alerjisi olması nedeniyle KKK aşılaması için İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sosyal Pediatri Polikliniği'ne başvuran 12 ay ve üzeri 146 hasta dahil edildi. Olguların yaş, cinsiyet, 9. ay KKK kampanya dozu aşılanma oranı, KKK ile reaksiyon öyküsü, yumurta alerjisi tipi, yumurta alerjisi tanısının güvenilirliği, aşılamada gecikme süresi, aşı sonrası reaksiyon gelişme sıklığı, hastaneye başvuru kaynaklı gelişen yol, zaman ve iş gücü kaybı ile endikasyon dışı başvurular incelenmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 146 olgunun 140'ının 12-24 ay arası olup 1.doz KKK aşılaması için başvuran hastalardan oluştuğu, 6'sının ise 24 ay üzeri olduğu görülmüştür. Olguların 82'sini erkek, 64'ünü ise kız hastalar oluşturmaktadır. Olgulara 146 doz KKK aşısı uygulanmış olup ortalama 4 saat izlenmiştir. Bir hastada döküntünün geliştiği ancak sonrasında kendiliğinden gerilediği tespit edilmiştir. Hiçbir hastada ciddi reaksiyon görülmemiştir. Olguların %20'sinde aşılamada gecikme saptanmış olup ortalama 1.doz KKK aşılanma yaşı 12,85 ay olduğu görülmüştür. Olguların %42,4'ünü ise endikasyon dışı hastalar oluşturmaktadır. Sonuç: Yumurta alerjisi nedeniyle hekim ve ailede oluşan endişenin aşılamada gecikmeye yol açtığı ve en nihayetinde endikasyon dışı hastane sevkleri ve hasta refakatçısı üzerinde maliyet yüküne sebep olduğu saptanmıştır. Şiddetli yumurta alerjisi olan hastalar dahil olmak üzere tüm hastalarda KKK aşısı güvenle uygulanmış ve yan etki görülmemiştir. Birinci basamak sağlık kuruluşunda çalışan hekim ve hemşirelerin aşı yan etkisine yaklaşım konusunda eğitilmesi ve yumurta alerjisi olan hastalarda KKK aşılaması açısından yönlendirici kılavuzlar oluşturulması endikasyon dışı sevklerin azaltılması ve aşılama oranlarının artırılmasına katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: maliyet analizi, KKK aşısı, yumurta alerjisi