Primer akut protein enerji malnütrisyonu olan çocuklarda laboratuvar bulgularının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ATATÜRK GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHLİKA ALMILA KILAVUZ
Danışman: Suna SELBUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Malnütrisyonlu hastalar beslenme eksikliği, malabsorbsiyon, altta yatan hastalıklar nedeniyle farklı klinik ve laboratuvar bulgularına sahiptirler. Bu bulgular temelde malnütrisyonun süresi ve altta yatan hastalık durumuna bağlıdır. Çalışmamızda akut primer malnütrisyonlu hastaların ilk başvuru anındaki antropometrik ölçümlerini ve laboratuvar bulgularını malnütrisyon derecesine göre kıyaslamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 01.09.2022-01.09.2024 tarihleri arasında, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji polikliniğinde akut malnütrisyon tanısı alan, 2-18 yaş arası toplam 292 çocuk dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet) ve antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, vücut ağırlığı z skoru; boy uzunluğu, boy uzunluğu z skoru; VKİ, VKİ z skoru), laboratuvar verileri (tam kan sayımı, elektrolitler, vitaminler, karaciğer fonksiyon testleri) hastane kayıtlarından elde edildi ve retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya dahil edilen hastaların malnütrisyon sınıflandırması Türk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Derneği'nin Malnütrisyon Tanı ve Tedavi Rehberi'nde yayınlanan sınıflandırmaya göre yapıldı. Yaşa ve cinsiyete göre vücut kitle indeksi z skoru -1 ile -2 arasında olan çocuklar akut hafif malnütrisyon , z skoru -2 ile -3 arasında olan çocuklar akut orta malnütrisyon, z skoru -3'ten küçük olan çocuklar akut ağır malnütrisyon olarak değerlendirildi. Malnütrisyon gruplarının laboratuvar verileri istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmamızda hastalarının tanı anındaki yaş ortalaması 129,85±58,33 ay olup, %54,8'i kız, %45,2'si erkek olarak saptandı. Boy uzunluğu standart sapma değeri ağır malnütrisyon grubunda diğer gruplara göre yüksek saptandı (p=0,01). Tam kan sayımı verileri, anemi varlığı açısından gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Biyokimya verileri (serum albümin, ALT, AST, kalsiyum, sodyum, potasyum, magnezyum, fosfor, çinko düzeyleri) kıyaslandığında sadece fosfor düzeyi hafif malnütrisyon grubunda ağır malnütrisyon grubuna göre anlamlı olarak yüksekti (p=0,03) , diğer veriler açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı. Demir viii eksikliği verileri (serum demir ve ferritin düzeyleri) kıyaslandığında gruplar arasında serum ferritin düzeyi açısından anlamlı fark bulunmazken, ortalama serum demir düzeyi hafif malnütrisyon grubunda ağır malnütrisyon grubuna göre daha yüksek saptandı (p=0,03). Hastaların vitamin (D vitamini, B12 vitamini, folat) düzeyleri açısından kıyaslandığında gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı. Sonuç: Akut primer malnütrisyonda sürecin kısa olması ve malnütrisyonun altta yatan sebep olmaksızın alım eksikliğine bağlı gelişmesi nedeniyle ortaya çıkan klinik ve laboratuvar bulgularının çoğunun malnütrisyonun derecesi ile değişiklik göstermediği ve akut primer malnütrisyonlu hastalara erken tanı konup tedavi başlanmasının bu hastalarda durumun kronikleşmesi durumunda gelişebilecek mortalite ve morbiditeleri önleyebileceği gösterildi. Anahtar Kelimeler: Protein enerji malnütrisyonu, akut malnütrisyon, primer malnütrisyon, pediatri