Tip 2 diyabetes mellitus hastalarında Sodyum Glukoz ko-transporter-2 inhibitörlerinin orbital/renal rezistivite indeksleri ve vasküler hasar ile olan ilişkilerinin gösterilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK GÖRE
Danışman: Oğuzhan ZENGİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabet; kan şekeri yüksekliğine sebep olan, insülin etkisine direnç gelişimi veya insülin sekrete edilmesinde kusur gözlenen bir karbonhidrat metabolizması bozukluğudur. Glisemik kontrol sağlanmazsa mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonlar gelişebilmektedir. Kardiyovasküler hastalık riski diyabetik hastalarda artmaktadır. Ayrıca gelişen endotel disfonksiyonu ve vasküler hasar nedeniyle arteriyal stiffness (arteriyal sertlik) şiddetinde artış gözlenmektedir. Renal ve orbital damarlar da bu süreçlerden etkilenmekte ve bu bölge damarlarının rezistivite indeksleri (direnç indeksleri) artış göstermektedir. Arteriyal sertlik, orbital ve renal vasküler yapıların direnç indekslerinin kardiyovasküler hastalık ve vasküler hasar açısından predikte edici oldukları çeşitli çalışmalarda gösterilmiş olup ayrıca bu indekslerin retinopati ve nefropatili hastalarda da yüksek olarak gözlendiğini gösteren çalışmalar mevcuttur. SGLT-2 inhibitörlerinin kullanımının arteriyal sertliği azalttığına ve kardiyorenal protektif özellikleri olduğuna dair çalışmalar bulunmaktadır. SGLT-2 inhibitörlerinin orbital ve renal vasküler yapıların direnç indeksleri üzerine ve bu indeksler üzerinden vasküler hasar gelişimini önleyici etkileri hakkında yeterince çalışma yoktur. Çalışmamızda uzun süreli diyabet tanısı olan hastalarda SGLT-2 inhibitörlerinin ambulatuar arteriyal stiffness (sertlik), orbital ve renal bölge vasküler yapılarının direnç indeksleri üzerine etkilerinive bu indeksler üzerinden vasküler hasar gelişimini önleyici etkilerini gözlemlemeyi amaçladık. Türkiye'de şu an kullanımda olan iki ana molekülün (empagliflozin ve dapagliflozin) bu indeksler üzerine olan etkilerini göstermeyi ve varsa eğer birbirlerine olan üstünlüklerinin karşılaştırılmasını hedefledik. Gereç ve Yöntem: Araştırmamıza Aralık 2022 –Haziran 2023 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi iç hastalıkları ve nefroloji polikliniğine başvurmuş olan Tip 2 DM hastalarından endikasyon dahilindeSGLT-2 inhibitörü başlananerkek veya kadın hastalar dahil edilmiştir. Çalışmaya Dapagliflozin eklenen 43 hasta ve Empagliflozin eklenen 43 hasta olmak üzere toplam 86 hasta dahil edilmiştir. Çalışmamızda ambulatuar arteriyal stiffness indeksi, renal ve orbital vasküler yapıların direnç ve pulsatilite indeksi düzeylerinin; endikasyon dahilinde SGLT-2 inhibitörü başlanan hastalarda 0, 3 ve 6. ay olarak tedavi öncesi ve sonrası değişimlerinin gösterilmesi planlanmıştır. Bulgular:Çalışmamızdahastaların yaş dağılım aralığı 32-75 yaş, yaş ortalamaları ise 56,3±9,1 yıl olarak tespit edildi. Hastaların %43'ü erkek (n=37), %57'si ise kadındı (n=49). 24 saatlik SKB, 24 saatlik DKB, AKŞ, VLDL, trigliserid ve HbA1c değerlerinde tedavi sonrası 3. ve 6. aylarda daha düşük değerler tespit edildi (p<0,05). HDL değerinde tedavi sonrası 6. ayda anlamlı olarak daha yüksek değerler gözlendi (p<0,05). Üre düzeylerinde hem 3. hem de 6. ayda daha yüksek değerler tespit edildi (p<0,05). SGLT-2 inhibitörü tedavisi sonrasında LDL değerlerinde 6. ayda artış gözlendi (p<0,05). AASİ düzeyinin tedavi sonrası 6. ayda anlamlı olarak azaldığı gözlendi (p<0,05). Renal Rİ düzeyinin 3. ve 6. aylarda azaldığı tespit edildi (p<0.05). Tedavi sonrası SRV Rİ ve Pİ değerlerinin SGLT-2 inhibitörü kullanımı sonrası 3. ve 6. aylarda azaldığı gözlendi. Sonuç:Çalışmamız sonucunda 24 saatlik SKB ve 24 saatlik DKB değerlerinde azalma tespit edilmiştir, bu açıdan SGLT-2 inhibitörü kullanımının glisemik regülasyonun yanı sıra tansiyon regülasyonunda da rol oynadığı gözlenmiştir. AASİ, renal Rİ ve orbital vasküler yapılardan SRV'nin Rİ ve Pİ değerlerinde SGLT-2 inhibitörü tedavisi sonrasında azalma tespit edilmiştir. Bu indeksler üzerinden arteriyal stiffness, diyabetik retinopati, diyabetik nefropati vevasküler hasar gelişimi açısından SGLT-2 inhibitörlerinin koruyucu etkileri olduğu değerlendirilmiştir. Aynı zamanda kardiyovasküler hastalık risk belirteci de olan bu indeksler üzerinden SGLT-2 inhibitörlerinin kardiyovasküler koruyucu etkilerininde olduğu gözlenmiştir. Anahtar kelimeler: SGLT-2 inhibitörleri, Tip 2 Diyabetes Mellitus (Tip 2 DM), Renal rezistivite indeksi, Orbital vasküler rezistivite indeksi, Arteriyal stiffness