Emzirme danışmanlığına başvuran annelerde meme reddi sıklığı ve ilişkili faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA GÜL DERE
Danışman: Selma PEKGÖR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma, emzirme danışmanlığına başvuran annelerde meme reddi görülme sıklığını, eşlik eden faktörleri ve annelerin emzirme motivasyon düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışma, 12.05.2025-12.07.2025 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi Emzirme Danışmanlığı ve Relaktasyon Polikliniğine başvuran 313 anne ile gerçekleştirilmiştir. Veriler; Sosyodemografik Veri Formu ve Emzirme Motivasyon Ölçeği (EMÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Sosyodemografik Veri Formu iki bölümden oluşmakta olup, birinci bölümü tüm katılımcılar, ikinci bölümü ise meme reddi yaşayan katılımcılar yanıtladı. Veri girişi ve istatiksel analizde SPSS 26.0 paket programı kullanıldı. Bulgular: Araştırmaya katılan annelerin bebeklerinde meme reddi görülme sıklığı %34,5 olarak saptandı. 29 yaş altında olanlarda ve geliri giderine az veya eşit olanlarda meme reddi oranları daha yüksekti (p=0,002 ve p=0,001). Kronik hastalığı olan annelerde meme reddi oranları daha düşüktü (p=0,032). İlk 6 ay sadece anne sütüyle beslenme oranı meme reddi yaşamayanlarda daha yüksekti (p=0,002). Meme reddi yaşayan bebeklerin %76,9'u biberon veya emzik kullanıyordu. Meme reddi sürecindeki bebeklerin %75,9'unda emme sırasında dikkat dağınıklığı veya oyunu oynama davranışı sergilediği saptandı. Bebeklerde ret sürecine eşlik eden en sık sağlık sorunları diş çıkarma ve enfeksiyonlardı. Annelerin EMÖ puanlarına bakıldığında primipar annelerden üniversite mezunu olanların bütünleşmiş düzenleme (p=0,023), erkek bebeği olanların ise içsel motivasyon-özdeşleşmiş düzenleme alt boyut puanları (p=0,037) gibi otonom motivasyon düzeyleri daha yüksekti. Buna karşın depresif belirtisi olmayanların, yakın zamanda üzücü olay yaşamayanların, bebeği biberon/emzik kullanmayanların, meme reddi devam edenlerin ve meme kavramada sorun yaşayanların içe yansıtılmış düzenleme-toplumsal baskı alt boyut puanları; (sırasıyla p=0,019; p=0,034; p=0,022; p=0,049; p=0,013) ayrıca yakın zamanda üzücü olay yaşamayanların içe yansıtılmış düzenleme-toplumsal onaylama, bebeği biberon/emzik kullanmayanların dışsal düzenleme-ek yararlar (sırasıyla p=0,022; p=0,018) alt boyut puanları gibi kontrollü motivasyon düzeyleri daha yüksekti. Multipar annelerden bebeği biberon/emzik kullanmayanların otonom motivasyonları daha yüksekti. Buna karşın eğitim düzeyi üniversite mezunu olanların, depresif belirtisi olanlar ile sigara kullanmayanların dışsal düzenleme-bebek sağlığı (sırayla p<0,001; p=0,002, p=0,024) ayrıca üniversite mezunu olanların, biberon/emzik kullanmayanların dışsal düzenleme-ek yararlar alt boyut puanları (sırasıyla p=0,002; p=0,017), meme reddi yaşayanların, meme reddi devam edenlerin, memeyi kavramada sorun yaşayanların ve emzirme sürecinde eleştirilenlerin ise içe yansıtılmış düzenleme-toplumsal baskı (sırasıyla p=0,002; p=0,041, p=0,004, p=0,049) alt boyut puanları gibi kontrollü motivasyon düzeyleri daha yüksekti. Sonuç: Bu çalışmada, her üç anneden birinin meme reddi yaşadığı; genç yaş, düşük gelir, biberon/emzik kullanımı, bebeğin dikkatinin çevreye ve oyuna yöneldiği gelişimsel dönemin bu süreci etkilediği belirlenmiştir. Emzirme motivasyonunun sosyodemografik özelliklere, primipar ve multipar olma durumuna göre farklılaştığı, toplumsal eleştiri ve meme reddi gibi faktörlerin kontrollü motivasyonu artırdığı saptanmıştır. Emzirme sürecindeki meme reddine yönelik risk faktörlerinin erken dönemde tanımlanması; farkındalık temelli yaklaşımların ve motivasyon odaklı bireyselleştirilmiş danışmanlık hizmetlerinin yaygınlaştırılmasının, emzirme başarısının sürdürülmesine önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Meme reddi, anne sütü, emzirme danışmanlığı