Gençlikte ortaya çıkan erişkin tip diyabet (MODY) ön tanısı ile izlenen hastalarda hedeflenmiş gen yeni nesil dizi analiz yöntemi sonuçlarının incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALUK KAVUŞ
Danışman: Yusuf TUNCA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Diabetes Mellitus (DM), kandaki glukoz düzeyinin çeşitli nedenlerle normal aralığın üzerine çıktığı kronik bir hastalıktır. Tip 2 Diabetes Mellitus (T2DM), Tip 1 Diabetes Mellitus (T1DM) ve Gestasyonel Diabetes Mellitus (GDM) en fazla görülen diyabet formlarıdır. Gençlikte Ortaya Çıkan Erişkin Tip Diyabet [Maturity Onset Diabetes of the Young (MODY)] tüm diyabet vakalarının %1-2'sini oluşturmaktadır. MODY, genetik olarak heterojen bir hastalıktır ve moleküler tanısının koyulabilmesi için yeni nesil DNA dizileme teknolojisi ile hastalık etkeni olabilecek tüm genlerin panel şeklinde analiz edilmesi en uygun yaklaşımdır. Bu çalışmada, MODY fenotipine yol açtığı bilinen, ayrıca pankreas gelişimi ve fonksiyonu ile ilişkili toplam 23 gen içeren panel kullanıldı. Bu çalışma, bildiğimiz kadarıyla Türkiye'de erişkin MODY hasta grubunda yapılmış ilk hedeflenmiş gen paneli çalışmasıdır. Çalışmaya, klinik olarak MODY ön tanısı ile takip edilen 50 erişkin hasta dahil edildi. Hastaların soyağaçları çizildi, klinik ve laboratuvar parametreleri kaydedildi. Yapılan moleküler analiz sonucunda 50 hastanın 30'unda (%60) hastalık etkeni olabilecek en az bir varyant tespit edildi. Varyant tespit edilen ve edilmeyen gruplar arasında laboratuvar bulguları açısından istatistiksel anlamlı bir fark bulunmadı. Tespit edilen 41 varyant 18 farklı gene dağılmış olarak bulundu. Panelde bulunan GLUD1, KCNJ11, NEUROD1, NEUROG3 ve PAX4 genlerinde herhangi bir varyant tespit edilmedi. Missense varyantların patojenitesinin değerlendirilebilmesi için 15 farklı biyoinformatik aracın skorları kombine edilerek yeni bir varyant önceliklendirme yöntemi oluşturuldu. 15 biyoinformatik aracın her biri için belirlenen patojenite eşik değerine ulaşan missense varyantlar 1 ulaşamayanlar 0 olarak puanlandı. HNF1A, BLK, GCK, HNF4A, PDX1, G6PC2, HADH, GLIS3, RFX6, ABCC8, INS ve SLC16A1 genlerinden en az 1 varyant biyoinformatik skorlama sisteminden 8 puan (median üzeri değer) ve üzerinde aldı ve bu varyantlar segregasyon ve fonksiyonel çalışmalar için aday olarak değerlendirildi. Ayrıca, varyant tespit edilemeyen olgularda hastalık etkeni olabilecek başka genlerin varlığının araştırılması maksadıyla ileri çalışmaların yapılması gerektiği değerlendirildi. Anahtar kelimeler: MODY, Monogenik Diyabet, Hedeflenmiş Gen Dizi Analizi, Türkiye