Kolorektal kanser tarama testleri ile tanı alan ve semptomatik başvuru sonrası tanı alan kolon adenokarsinom hastalarının kanser evrelerinin ve prognozlarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSEL BEŞBAŞ
Danışman: Selma PEKGÖR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kolorektal adenokarsinom tanısı alan hastalarda tarama testlerinin tanı sürecindeki rolünü ortaya koymak ve tarama ile tanı alan olgular ile semptomatik başvuru sonrası tanı alan olgular arasında erken evre saptanma oranları, tümör lokalizasyonu, histopatolojik özellikler, tanı yaşı, evre dağılımları ve prognoz açısından farklılıkları kapsamlı bir şekilde karşılaştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif arşiv taramasında Ocak 2022-Şubat 2025 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesinde kolorektal adenokanser tanısı konulmuş tüm hastalar taranmıştır. Toplam 577 hasta taranmıştır. Verilerine ulaşılamayan ve kolorektal kanserin primer değil başka bir organın uzak metastazı olduğu olgular çıkarılmış ve toplam 504 hasta dahil edilmiştir. Hastaların tanı yöntemi, tanı yılı, cinsiyeti, tanı yaşı, tanı anındaki evresi, metastaz varlığı ve metastaz yeri, semptomatik tanı almış ise semptomları ve klinik prezantasyonu, takip süresi, sağkalım durumu, tümör lokalizasyonu, aldığı tedavi, mikrosatellit instabilite durumu, cerbB2 pozitifliği, tümör tomurcuklanma düzeyi, tümör belirteçleri, histolojik grade verileri kaydedilmiştir. Veri girişi ve istatiksel analiz SPSS 26.0 paket programı kullanılarak yapıldı. Bulgular: Hastaların %10,9'u tarama ile, %89,1'i semptomatik başvuru sonrası tanı almıştır. Semptomatik tanı alanların yaşı daha yüksektir. Semptomatik tanı alan hastalar, tarama ile tanı alanlara kıyasla; daha ileri tümör evresine (Evre 3-4 oranları %75,6), daha yüksek metastaz varlığına (%39,5), daha yüksek exitus oranına (%36,1) semptom nedeniyle tanı alan bireylerin, tarama ile tanı alanlara göre; daha ileri tümör evresine (Evre 3-4 oranları %75,6), daha yüksek metastaz varlığına (%39,5), daha yüksek exitus oranına (%36,1) sahiptir (p 0,05). Takip süresi 50 yaş ve altı grupta anlamlı olarak daha uzundur (p=0,026). Sonuç: Bu çalışma, kolorektal adenokarsinom tanılarının büyük çoğunluğunun semptomatik dönemde konulduğunu ve bunun daha ileri evre, artmış metastaz ve mortalite ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Tarama ile tanı alan hastalar daha erken evrede ve daha iyi prognostik özelliklerle tanı almaktadır. Ayrıca erken başlangıçlı kolorektal kanser olgularının kayda değer sıklıkta olması ve bu grubun ileri yaş hastalarla benzer prognoz göstermesi, mevcut tarama stratejilerinin ve tarama başlangıç yaşının risk temelli yaklaşımlar doğrultusunda yeniden değerlendirilmesi gerektiğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Kolorektal adenokarsinom, kolorektal kanser taraması, erken tanı, prognoz, tarama yaşı