Palyatif bakım hastalarına bakım verenlerde bakım verme yükünün merhamet ve empati düzeyi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUKİYE EREN
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Bu çalışmada, evde sağlık hizmetinden yararlanmakta olan palyatif bakım hastalarının bu karmaşık ve zorlu bakım sürecinde bakım verenlerde oluşan bakım verme yükünün belirlenmesi ile merhamet ve empati düzeyi ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. GEREÇ ve YÖNTEM: Kesitsel türde bir anket çalışması olarak 1 Ocak 2024 – 1 Mart 2024 tarihleri arasında yapılan çalışmamız, İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimine kayıtlı palyatif bakım hastalarına bakım veren 18 yaş ve üzeri olan çalışmayı kabul eden 386 katılımcı ile oluşmaktadır. Toplamda 78 sorudan oluşan anketimizde, katılımcıların sosyodemografik özellikleri ile bakım verenlerin; bakım verme yükünü ölçmek amacıyla Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (ZBYÖ), merhamet düzeyini ölçmek amacıyla Merhamet Ölçeği (MÖ) ve empati düzeyini ölçmek amacıyla da Toronto Empati Ölçeği (TEÖ) kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler SPSS 28.0 programında analiz edildi ve p<0.05 anlamlı kabul edildi. BULGULAR: Çalışmaya toplam 386 bakım veren kişi katılmıştır. Katılımcıların %61,7'si kadın, %38,3'ü erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 48,4±12,7 yıldır. Çalışmamıza katılan bakım verenlerin ZBYÖ puanının medyanı 35,0 (alt sınır:0,0 üst sınır:83,0), TEÖ puanının medyanı 89,0 (alt sınır:13,0 üst sınır:65,0) ve MÖ puanının medyanı 89,0 (alt sınır:32,0 üst sınır:116,0) olduğu tespit edilmiştir. Kadınlarda ZBYÖ ve MÖ puanı erkeklere göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Sosyal güvencesi olmayan grubun ZBYÖ puanı, sosyal güvencesi olan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğu bulunmuştur. Mesleki olarak çalışmayan grubun ZBYÖ puanı, çalışan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğu bulunmuştur. Bakım verme ile ilgili eğitim alanlarda TEÖ ve MÖ puanı, eğitim almayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Bakım verende kronik hastalık varlığı veya yokluğu, medeni durumu, sahip olduğu çocuk sayısı, asgari ücretten az veya çok kazanması, yalnız veya yakınlarıyla yaşaması, daha önce başka birine bakım verip vermemesi, mesleği bakıcılık olup olmaması ve hastaya verilen bakımdan maddi kazanç elde edip etmemesi arasında ölçeklerin puanında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmemiştir. ZBYÖ puanı ile MÖ ve TEÖ puanı ix arasında güçlü negatif korelasyon; MÖ ile TEÖ arasında ise güçlü pozitif korelasyon saptanmıştır. SONUÇ: Bu çalışma doğrultusunda bakım verme yükünün merhamet ve empati düzeyi ile ilişkisi kapsamında 3 farklı sonuç elde etmekteyiz. Birincisi; bakım verenlerde bakım verme yükü arttıkça merhamet düzeyinin azaldığı ters ilişki mevcuttur. İkincisi benzer şekilde; bakım verenlerde bakım verme yükü arttıkça empati düzeyinin azaldığı ters ilişki mevcuttur. Üçüncüsü ise; bakım verenlerde merhamet ile empati düzeyinin ikisinin de karşılıklı arttıkça arttığı veya azaldıkça azaldığı aynı yönlü ilişkisi mevcuttur. Bu bilgiler ışığında hem bakım verenlerin bu süreçteki yükünü hafifletmek hem de hastalarıyla karşılıklı sağlıklı bir iletişim sağlayabilmeleri adına bir takım sosyal yaklaşım planları önerilebilir. ANAHTAR KELİMELER: Palyatif Bakım, Bakım Veren, Bakım Verme Yükü, Merhamet, Empati